بافتهای تاریخی در شهرهای بزرگ جهان، نماد هویت، گردشگری و پیوند نسلها هستند. تهران به عنوان پایتخت ایران، با قدمتی دویست ساله، در مجاورت ری با پیشینهای بیش از دو هزار سال قرار دارد؛ اما امروزه مساحت بافت تاریخی این شهر به دلیل فعالیتهای سازمانیافته و مافیایی در حال از بین رفتن است.
قوانین موجود برای حفاظت از بافتهای تاریخی
بر اساس اسناد و قوانین رسمی، اقدامات زیر در محدوده بافتهای تاریخی ممنوع و غیرقانونی اعلام شده است:
- مصوبه شورای عالی معماری (سال ۱۳۹۴): این شورا محدوده تاریخی ۱۶۸ شهر کشور را مشخص کرد. طبق این مصوبه، اجرای هرگونه طرح بزرگمقیاس در این محدوده ممنوع است. همچنین تعریض معابر، ایجاد معبر جدید و تجمیع پلاکها به دلیل خسارت ملی، غیرقانونی اعلام شده است.
- قانون حمایت از بافت تاریخی (سال ۱۳۹۸): مجلس شورای اسلامی با تصویب این قانون، بر لزوم عدم اجرای طرحهای توسعه در محدوده ۱۶۸ شهر تعیینشده توسط شورای عالی معماری تأکید کرد.
نقاط آسیبپذیر و بافتهای در معرض تخریب
تخریبها و فعالیتهای زمینخواری توسط سازندگان و واسطهها، بافتهای ارزشمندی را هدف قرار داده است. برخی از این مناطق عبارتند از:
- اودلاجان: با مساحت ۱۵۰ هکتار (ثبت شده).
- برازجانی: با مساحت ۸۲ هکتار.
- حصار ناصری: با مساحت ۱۲ هکتار.
- سایر نقاط: خیابان سیروس، منطقه امامزاده یحیی و مجموعههای سنتی مانند حمامهای امینلشکر، سرپولک، رضاقلی و بازارچه مروی.
ضرورت پیگیری قضایی
با توجه به اینکه تخریب این مناطق برخلاف نظر کارشناسان و قوانین مصوب مجلس است، متخلفان باید از سوی مدعیالعموم مورد پیگیری کیفری قرار گیرند تا از نابودی میراث ملی جلوگیری شود.