مهدیه بد، رئیس مرکز آیندهپژوهی پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، در یادداشتی به تحلیل جایگاه اربعین حسینی پرداخت. وی معتقد است این رویداد با گرد هم آمدن میلیونها زائر از ده‌ها کشور مختلف، نمونه‌ای کم‌نظیر از همبستگی اجتماعی و تعاملات فرامرزی است که فراتر از یک آیین مذهبی، به یکی از بزرگ‌ترین رویدادهای انسانی جهان تبدیل شده است.
ویژگی‌های اربعین به عنوان یک ابررویداد گردشگری
از منظر مطالعات گردشگری، اربعین تمامی ویژگی‌های یک «ابررویداد» را داراست. این رویدادها معمولاً با مشخصات زیر شناخته می‌شوند که در اربعین نیز به وضوح مشاهده میشود:
- گستره وسیع مشارکت مردمی و بینالمللی
- تأثیرگذاری عمیق بر تصویر مقصد
- ایجاد زیرساختهای جدید و تقویت همکاری‌های بین‌نهادی
- پیامدهای گسترده فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی در سطح منطقه‌ای
فرصت‌های دیپلماسی فرهنگی و معرفی میراث ایران
به گفته این پژوهشگر، اربعین ظرفیتی راهبردی در حوزه دیپلماسی فرهنگی و معرفی میراث تمدنی ایران محسوب میشود. از آنجا که بخش قابل توجهی از زائران از مسیر ایران عبور کرده یا از زیرساختهای این کشور استفاده می‌کنند، فرصت‌های زیر برای ایران فراهم است:
- معرفی میراث تاریخی و صنایع‌دستی
- نمایش هنر، موسیقی و آیینهای بومی
- معرفی فرهنگ و خوراک ایران به میلیونها مخاطب داخلی و خارجی
ضرورت‌های مدیریت آینده‌نگرانه
مدیریت این حجم از جمعیت و ابعاد گسترده رویداد، مستلزم اتخاذ رویکردهای علمی و آینده‌نگرانه است. برای بهره‌برداری بهینه از این ظرفیت، تمرکز بر موارد زیر ضروری است:
توسعه زیرساختهای حملونقل، مدیریت هوشمند جمعیت، بهره‌گیری از فناوری‌های دیجیتال، ارتقای خدمات گردشگری، حفاظت از میراث فرهنگی در مسیرهای زیارتی، توجه به ملاحظات زیست‌محیطی و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای از جمله اولویت‌های مدیریتی در این حوزه به شمار می‌روند.