طرح محاصره دریایی (Naval Blockade) که از فروردین ۱۴۰۵ (آوریل ۲۰۲۶) توسط ایالات متحده آغاز شد، با هدف کاهش درآمدهای نفتی و تجارت دریایی ایران و مقابله با اقدامات ایران در تنگه هرمز اجرا گردید. این عملیات شامل اعمال محدودیت بر بنادر ایران در خلیج فارس، دریای عمان و تنگه هرمز است.
آمار و ارقام عملیات محاصره دریایی
طبق ادعاهای سنتکام (CENTCOM)، در این عملیات اقدامات زیر صورت گرفته است:
- هدایت بیش از ۱۴۰ فروند کشتی منطبق با قوانین.
- توقف ۹ کشتی غیرمنطبق.
- کاهش صادرات نفت ایران از حدود ۱.۸ میلیون بشکه در روز به کمتر از ۳۰۰ هزار بشکه.
- خسارت اقتصادی نزدیک به ۵.۸ میلیارد دلار در دو ماه نخست محاصره.
مقایسه ظرفیت بنادر شمالی و جنوبی ایران
ایران به دلیل موقعیت ژئوپلیتیک، دسترسی دوسویه به آبهای آزاد دارد که امکان استفاده از بنادر شمالی و جنوبی را فراهم میکند. با این حال، تفاوت فاحشی در ظرفیت این دو منطقه وجود دارد:
وضعیت بنادر جنوبی
ایران بهطور سنتی وابستگی بالایی به بنادر جنوبی از جمله بندر شهید رجایی، بندر امام خمینی، بوشهر و چابهار دارد. ظرفیت این بنادر چندین برابر بنادر شمالی است؛ بهطوری که تنها ظرفیت بندر شهید رجایی از مجموع ظرفیت تمام بنادر شمالی کشور بیشتر است.
وضعیت بنادر شمالی
ظرفیت اسمی سالانه کل بنادر شمالی کشور شامل بنادر زیر برآورد میشود:
- امیرآباد، انزلی، نوشهر، فریدونکنار، کاسپین و آستارا.
- ظرفیت کل این بنادر حدود ۲۵ تا ۳۰ میلیون تن است.
با توجه به این آمار، تأمین تمامی مطالبات داخلی تنها از طریق بنادر شمال، میتواند ظرفیت واردات را حداقل ۵۰ درصد کاهش دهد، هرچند مدیریت این بحران از طریق اولویتبندی کالاهای ضروری امکانپذیر است.