تغییر ماهیت امنیت غذایی در جهان معاصر
در جهان امروز، امنیت غذایی فراتر از یک موضوع کشاورزی، به یکی از ارکان بنیادین امنیت ملی دولتها تبدیل شده است. با توجه به رشد جمعیت جهانی و رسیدن آن به مرز ۹ میلیارد نفر تا سال ۲۰۵۰، چالشهای تأمین منابع زیستی ابعاد پیچیدهای یافتهاند. تغییرات اقلیمی، خشکسالیهای پیاپی و تنشهای ژئوپلیتیک، دسترسی به غذای سالم را به دغدغه اصلی سیاستمداران بدل کرده است.
استراتژی قدرتهای بزرگ برای تأمین منابع
کشورهای پیشرو در اقتصاد جهانی با تدوین نقشههای راه بلندمدت، به دنبال تضمین آینده خود هستند:
- چین: این کشور به عنوان بزرگترین مصرفکننده محصولات کشاورزی، راهبرد خودکفایی حداکثری را دنبال میکند. چین با سرمایهگذاری در زیرساختهای کشاورزی آفریقا و آسیای مرکزی و گسترش ابعاد کشاورزی طرح «کمربند و جاده»، در پی ایجاد زنجیرههای تأمین اختصاصی است.
- هند: تمرکز هند بر ارتقای بهرهوری کشاورزان خرد از طریق فناوریهای دیجیتال (Digital Agriculture Mission) و بهرهگیری از سکوی تحقیقات کشاورزی بریکس است.
- روسیه: روسیه با تکیه بر وسعت سرزمینی و منابع آبی، در تلاش برای تثبیت جایگاه خود به عنوان «انبار غله جهان» است. پیشنهاد این کشور برای تأسیس «بورس غلات بریکس» گامی در جهت پایان دادن به سلطه دلار و نهادهای قیمتگذاری غربی محسوب میشود.
تأثیر بلوکهای نوظهور بر بازارهای جهانی
بحرانهای اخیر نشان داد که وابستگی به مسیرهای سنتی و سیستمهای مالی متمرکز غربی میتواند امنیت غذایی جوامع را به مخاطره اندازد. در این میان، ظهور بلوکهایی نظیر «بریکس» (BRICS) نویدبخش بازتعریف معادلات قدرت در حوزه غذا است. این ائتلافها با هدف شکستن انحصار سنتی بر بازارهای کالاهای اساسی و ایجاد سیستمهای مالی مستقل، در حال تغییر ساختار تجارت جهانی محصولات کشاورزی هستند تا از نوسانات ناشی از سیاستهای قدرتهای غربی مصون بمانند.