پخش سریال اقتباسی «کلاغ» که از رمان «مه و شب» نوشته احمد امید الهام گرفته شده، نشاندهنده توجه سینمای ایران به ادبیات کشور همسایه است. سالهاست مخاطبان ایرانی با سریالهای ترکی ارتباط برقرار کردهاند، اما این تعامل بیشتر در سطح درامهای عامهپسند باقی مانده و کمتر به عمق ادبی و جهانبینی پشت این آثار پرداخته شده است.
با اقتباس از آثار احمد امید، پرسشهایی درباره ماهیت اقتباس در سینمای ایران مطرح میشود: آیا صرفاً فرمتهای تصویری ترجمه میشوند یا ظرفیتهای ادبی ترکیه نیز کشف شده است؟ برای بررسی این موضوع، با پری اشتری، مترجم ادبیات ترکیه، گفتوگو شده است.
ویژگیهای آثار احمد امید برای اقتباس
پری اشتری، مترجم ادبیات ترکیه، درباره آثار احمد امید میگوید: «احمد امید پیش از هر چیز به عنوان نویسنده رمانهای پلیسی و معمایی شناخته میشود. آثار او از نظر ساختار روایی بسیار «سینمایی» هستند و پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به اثر تصویری دارند. در خود ترکیه نیز از روی برخی آثار او فیلمهای بلند موفقی ساخته شده است.»
وی افزود: «ویژگی متمایز کار او این است که فقط در بندِ معما و «کیکشته» باقی نمیماند و در دلِ همان پروندههای پلیسی به سراغ لایههای عمیقتر جامعه میرود. معضلات اجتماعی، حقوق زنان و آسیبهای پنهان جامعه، ستون فقراتِ درامهای او را تشکیل میدهند.»
جذابیت اقتباس از ادبیات ترکیه برای سینما
اشتری درباره جذابیت آثار احمد امید برای اقتباس سینمایی توضیح داد: «بهدلیل همان فضای پرماجرا، معمایی و پلیسی که در روایتهایش دارد، این سبک از داستانگویی برای سینما و سریال مناسب است. این ویژگیها کشش و ضربآهنگی ایجاد میکنند که مخاطب را درگیر نگه میدارد. وقتی یک داستان پتانسیل تبدیل شدن به فیلم را دارد، میتواند برای سینما جذاب باشد.»