جایگاه مردم در نظام اسلامی و نسبت آنان با حکمرانی دینی، از مباحث مهم اندیشه سیاسی اسلام و مؤلفههای اساسی منظومه فکری رهبر انقلاب است. ایشان در طول دوران زعامت خود، همواره بر نقش مردم در شکلگیری، استقرار و پیشرفت نظام اسلامی تأکید داشتند و مشارکت آگاهانه مردم را نه صرفاً یک سازوکار اجرایی، بلکه بخشی از هویت و کارآمدی مردمسالاری دینی میدانستند. این در حالی است که برخی دیدگاهها در تبیین حکومت دینی، نقش مردم را محدود یا صرفاً تشریفاتی تلقی میکنند.
بر همین اساس، پرسشهایی درباره ریشه این تأکید رهبر انقلاب بر اصالت نقش مردم در حکمرانی دینی و مبانی دینی و فکری این نگاه مطرح میشود. ایکنا در گفتوگو با حجتالاسلام والمسلمین علیرضا پیروزمند، عضو هیئت علمی دانشگاه عالی دفاع ملی، به واکاوی جایگاه مردم در اندیشه سیاسی رهبر انقلاب و نسبت آن با الگوی مردمسالاری دینی پرداخته است.
مردم؛ حلقه پیوند مشروعیت دینی و کارآمدی نظام سیاسی
رهبر انقلاب در دوران زعامت و رهبری خود همواره بر نقش مردم در حکمرانی دینی تأکید داشتند. این در حالی است که برخی فقها، عالمان دینی و شخصیتهای سیاسی، جایگاه چندانی برای مردم در حکومت دینی قائل نیستند و نقش آنان را بیشتر تشریفاتی یا تزئینی میدانند. ریشه این تأکید رهبر انقلاب بر اصالت نقش مردم در حکمرانی چیست؟
رویکردهای مختلف به جایگاه مردم در نظامهای سیاسی
مسئله «مردم» در همه نظامهای سیاسی، بهویژه در دوران معاصر، تعیینکننده است اما هر مکتب سیاسی از زاویهای خاص به این موضوع مینگرد. برای روشن شدن تفاوت دیدگاه رهبر انقلاب و امام راحل (ره) درباره جایگاه مردم، باید رویکردهای موجود را با یکدیگر مقایسه کرد.
- رویکرد نظامهای سکولار و لیبرالدموکراسی: طرفداران این دیدگاه معتقدند مشروعیت هر نظام سیاسی باید به مردم بازگردد و از همین رو، دموکراسی را بهترین الگو برای حکمرانی میدانند.