جغرافیا و ترکیب استراتژیک سازمان شانگهای
سازمان همکاری شانگهای که در سال ۱۳۸۰ با مشارکت پنج یا شش کشور آغاز به کار کرد، اکنون به بلوکی با ۱۰ عضو رسمی تبدیل شده است. این سازمان شامل کشورهای زیر است:
گستره جغرافیایی این عضوها حدود ۳۶ میلیون کیلومتر مربع است که تقریباً یک‌چهارم خشکی‌های جهان را در بر می‌گیرد. علاوه بر وسعت، جمعیت کشورهای عضو بخش قابل‌توجهی از کل جمعیت جهان را تشکیل می‌دهد که این موضوع، وزن سیاسی و اقتصادی سازمان را در سطح بین‌المللی افزایش می‌دهد.
راهبرد ایران؛ از مقام ناظر تا عضویت رسمی
ایران مسیر عضویت در این سازمان را از مقام ناظر تا عضویت رسمی طی کرده است. در این مدت، تهران مشارکت نزدیکی در کمیسیون‌ها، کارگروه‌ها و کمیته‌های مختلف سازمان داشته و به دلیل اشتراکات گسترده با کشورهای عضو، دستاوردهای ارزشمندی به دست آورده است.
عارف تأکید کرد که راهبرد دولت، حضور مؤثر در این سازمان است. ایران در این مسیر بر توانمندی‌های خاص خود، به‌ویژه در حوزه‌های لجستیک، حمل‌ونقل و فناوری‌های پیشرفته متمرکز شده تا بتواند جایگاه خود را در زنجیره همکاریهای منطقهای تقویت کند.
دستور کار نشست تاجیکستان و برنامه‌های آتی
نشست سال جاری نخست‌وزیران در تاجیکستان، با هدف ارزیابی عملکرد اعضا و بررسی راهکارهای توسعه همکاری‌ها برگزار می‌شود. محوریت اصلی این اجلاس بر سه محور استوار است:
- افزایش اثربخشی همکاریهای تجاری و اقتصادی
- پیشبرد اقدامات بشردوستانه
- بررسی و تصویب موضوعات بودجه‌ای سازمان
دولت ایران برای بیشترین بهرهبرداری از ظرفیتهای این سازمان، یک برنامه اقدام دوساله تدوین کرده است تا چارچوب‌های اجرایی برای تعاملات با کشورهای عضو مشخص شود. نتایج این نشست در نهایت در قالب بیانیه‌ها و سندهای رسمی اعلام خواهد شد.
این حضور برای ایران چه معنایی دارد؟
عضویت رسمی ایران در سازمان همکاری شانگهای، گامی در راستای تقویت پیوندهای اقتصادی با شرق است. با توجه به حضور قدرت‌های بزرگی مثل چین و روسیه، این سازمان بستری برای کاهش اثرات فشارهای بین‌المللی و ایجاد مسیرهای جدید تجاری فراهم می‌کند.
تمرکز ایران بر لجستیک و حمل‌ونقل در این سازمان، نشان‌دهنده تلاش برای تبدیل شدن به قطب ترانزیتی منطقه است. این موضوع برای بازرگانان و صنایع ایرانی به معنای دسترسی راحت‌تر به بازارهای آسیای مرکزی و شرق دور است.