آغاز تحویل واحدها در گیلان
حبیب‌الله طاهرخانی، معاون مسکن و ساختمان وزیر راه و شهرسازی، تایید کرد که روند واگذاری اولین واحدهای مسکن استیجاری از چند روز آینده در استان گیلان کلید می‌خورد. طبق اعلام وی، در مرحله نخست، ۱۵۰ واحد مسکونی در شهر رشت به متقاضیان تحویل داده خواهد شد.
دلیل تاخیر در اجرای طرح
با وجود اینکه ثبت‌نام متقاضیان پیش از این انجام شده بود، اما فاصله زمانی میان ثبت‌نام و تحویل واحدها افزایش یافت. طاهرخانی دلیل این وقفه را تفاوت ماهوی مسکن استیجاری با طرح‌های واگذاری مالکیت دانست. در این مدل، خانه باید پیش از تحویل کاملاً تجهیز شود تا خانوارها بتوانند بلافاصله پس از دریافت کلید، در واحد ساکن شوند.
علاوه بر تجهیزات فیزیکی، مسائل اداری و ساختاری نیز در روند سرعت بخشیدن به پروژه موثر بود. موارد کلیدی که باعث طولانی شدن فرآیند شدند عبارتند از:
- ضرورت تجهیز کامل واحدها برای سکونت فوری.
- نیاز به ایجاد و تعیین کارگزار برای مدیریت واحدهای استیجاری.
- تغییر در ساختار قراردادها برای حذف رابطه مستقیم دولت و مردم.
مدل قراردادها و الگوهای جهانی
دولت در اجرای این طرح، مستقیماً با مردم وارد قرارداد نمی‌شود و این واسطه‌گری از طریق کارگزارها انجام می‌گیرد. ایده‌ی ایجاد مسکن استیجاری در ایران ریشه در دهه ۸۰ دارد و هدف آن تامین سرپناه برای افرادی است که توان مالی خرید خانه ندارند و به دنبال گزینه‌ای جایگزین هستند.
این رویکرد در بسیاری از شهرهای بزرگ دنیا متداول است. برای نمونه، در شهرهایی مانند برلین (آلمان) و نیویورک (آمریکا)، طرح‌های گسترده‌ای برای مسکن استیجاری اجرا میشود تا دسترسی شهروندان به فضای مسکونی تسهیل شود.
این خبر برای متقاضیان مسکن چه معنایی دارد؟
در جامعه‌ای که مالکیت خانه به عنوان تنها راه امنیت مسکن شناخته میشود، اجرای طرح مسکن استیجاری تغییر رویکرد دولت را نشان می‌دهد. این مدل برای لایه‌هایی از جامعه که امکان پرداخت پیش‌پرداخت‌های سنگین یا دریافت وام‌های کلان خرید مسکن را ندارند، راهکاری برای خروج از بحران بی‌خانمانی یا اجاره‌های سرسام‌آور بازار آزاد است.
تمرکز بر تجهیز واحدها و استفاده از کارگزار به جای قرارداد مستقیم دولتی، نشان می‌دهد که دولت به دنبال مدل مدیریت شهری است که در آن مسئولیت نگهداری و مدیریت واحدها به بخش‌های اجرایی‌تر واگذار شود تا بهره‌برداران با کمترین مشکل در محیط‌های آماده سکونت قرار گیرند.