داده‌های پژوهشکده پولی و بانکی از وضعیت رکود تورمی در صنعتایرانحکایت دارد. در مرداد 1405، قیمت محصولات صنعتی 130.4 درصد رشد کرد، در حالی که تولید شرکتهای بورسی 10.6 درصد کاهش یافت. این در حالی است که کارشناسان تأکید می‌کنند چالش‌هایاقتصادیفراتر از گرانی است و مشکلاتی چون ناترازیانرژیو تنگنای اعتباری مانع رونق تولید شدهاند.
- رشد 130.4 درصدی قیمت محصولات صنعتی در مرداد 1405 نسبت به سال قبل.
- کاهش 10.6 درصدی میزان تولید در شرکتهای بورسی.
- تأیید وضعیت رکود تورمی (کاهش تولید همزمان با افزایش قیمتها).
- تأکید کارشناسان بر وجود موانعی چون ناترازی انرژی و محدودیت‌های تجاری.
- احتمال انتقال فشار هزینه‌های کارخانه‌ای به قیمت مصرف‌کننده در ماه‌های آینده.
بیشتر از گرانی؛ زنجیره موانع تولید
اظهارات اخیر یکی از مسئولان دولت سیزدهم مبنی بر اینکه مشکلاقتصاد ایرانصرفاً گرانی است، واکنش کارشناسان را برانگیخته است. تحلیل‌گران معتقدند تقلیل چالش‌های اقتصادی به تورم، نگاهی سطحی به واقعیت‌هایبازاراست. بنگاه‌های تولیدی امروز همزمان با گرانی، با ناترازی انرژی، تنگنای اعتباری و افت تقاضای داخلی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
فاطمه صالحی در این باره اشاره می‌کند که حتی اگر مواد اولیه با قیمت‌های سال‌های گذشته عرضه شود، باز هم لزوماً رونق به کارخانه‌ها برنمی‌گردد. نبود برق و گاز در خط تولید، محدودیت‌های تجاری در واردات نهاده‌ها و اختلال در حمل‌ونقل، موانعی هستند که صرفاً با مهار قیمتها برطرف نمی‌شوند. در چنین شرایطی، کاهش قیمت نهاده‌ها بدون حل گره‌های ساختاری، منجر به افزایش تولید نخواهد شد.
کالبدشکافی رکود تورمی در آمارها
آمار مرداد 1405 تصویری روشن از فشار دوگانه بر تولیدکننده و مصرف‌کننده ارائه می‌دهد. رشد 130.4 درصدی قیمت محصولات صنعتی به این معناست که کالایی که سال گذشته در درب کارخانه 100 هزار تومان بود، اکنون حدود 230 هزار تومان فروخته میشود. همزمان، کاهش 10.6 درصدی تولید نشان می‌دهد عرضه کالا در حال کاهش است.
این شکاف قیمتی و تولیدی، وضعیت «رکود تورمی» را رسم می‌کند؛ وضعیتی که در آن تولید کم میشود اما قیمتها بالا می‌روند. نکته حائز اهمیت برای خانوارها این است که قیمت کالای کارخانه‌ای معمولاً با چند ماه فاصله به فروشگاه‌ها می‌رسد؛ بنابراین بخشی از این فشار هزینه احتمالاً هنوز در قیمت نهایی مصرف‌کننده دیده نمی‌شود و در ماه‌های آینده نمایان خواهد شد.
| شاخص اقتصادی (مرداد 1405) | میزان تغییر سالانه |
|---|---|
| شاخص قیمت محصولات صنعتی | 130.4% + |
| میزان تولید شرکتهای بورسی | 10.6% - |
در مجموع، محدودیت‌های تجارت خارجی و تضعیف توان رقابتی بنگاه‌ها باعث شده تا انگیزهسرمایه‌گذاریکاهش یابد و مهار قیمتها به تنهایی نتواند رکود و افت قدرت خرید جامعه را درمان کند.