جنگ؛ فراتر از تخریب زیرساخت‌ها
مسعود پزشکیان در اجلاس سران هفدهمین کنفرانس اعضای کنوانسیون تنوع زیستی در ایروان، نگاهی گسترده‌تر به پیامدهای جنگ داشت. او تأکید کرد که جنگ‌ها تنها انسان‌ها و زیرساخت‌های شهری را هدف قرار نمی‌دهند، بلکه طبیعت را به طور مستقیم به نابودی می‌کشانند.
از دیدگاه رئیس‌جمهور ایران، اثرات مخرب درگیری‌های نظامی در محیطزیست به شکل‌های زیر متجلی می‌شود:
- سوزاندن گسترده جنگل‌ها و تخریب تالاب‌ها.
- آلودگی شدید منابع خاک و آب.
- آواره شدن گونه‌های جانوری و نابودی زیستگاه‌های طبیعی.
دیپلماسی سبز برای خروج از بحران‌های امنیتی
پزشکیان حفاظت از تنوع زیستی را فراتر از یک موضوع محیط‌زیستی ساده و در جایگاه «دیپلماسی صلح» تعریف کرد. او معتقد است در منطقهای که با بحران‌های امنیتی، حضور غیرقانونی و توسعه‌طلبانه قدرت‌های خارجی، کمبود آب و تغییرات اقلیمی دست‌وپنجه نرم می‌کند، همکاری‌های محیط‌زیستی می‌تواند پلی میان ملت‌ها باشد.
این رویکرد به دنبال ایجاد مسیری است که در آن صلح با طبیعت، پیش‌شرط دستیابی به امنیت پایدار برای همه مردم منطقه باشد. او بر این باور است که همسویی با طبیعت، تنها راه نجات برای آینده نسل‌های بعدی است.
تنوع زیستی؛ از موضوع علمی تا امنیت ملی
رئیس‌جمهور ایران در خطاب به نیکول پاشینیان و سایر سران، تأکید کرد که امروز تنوع زیستی دیگر صرفاً یک بحث علمی یا تخصصی نیست. این موضوع اکنون با مفاهیم کلان سیاسی و اجتماعی گره خورده است و مستقیماً بر موارد زیر اثر می‌گذارد:
- سلامت عمومی و امنیت غذایی.
- پایداری منابع آبی.
- عدالت بین‌نسلی برای تمام ساکنین زمین.
او با اشاره به سابقه ایران در عضویت زودهنگام در کنوانسیون تنوع زیستی، یادآور شد که پیوند ایران با حفاظت از طبیعت، ریشه در تاریخی عمیق‌تر از عضویت در معاهدات بین‌المللی دارد.
این نگاه برای منطقه چه معنایی دارد؟
تأکید پزشکیان بر پیوند «امنیت» و «محیطزیست»، نشان‌دهنده این است که بحران‌های اقلیمی و تخریب اکوسیستم‌ها در منطقه را نمی‌توان جدا از مداخلات سیاسی و نظامی دید. در واقع، تخریب محیطزیست در این دیدگاه، یکی از پیامدهای مستقیم بی‌ثباتی‌های امنیتی است که توسط قدرت‌های توسعه‌طلب ایجاد شده است.
برای مخاطب ایرانی، این سخنان به این معناست که دیپلماسی محیط‌زیستی می‌تواند به عنوان یک ورودی نرم برای کاهش تنش‌ها با همسایگان و کشورهای منطقه به کار گرفته شود، چرا که بحران‌هایی مانند کمبود آب و تخریب خاک، مرز نمی‌شناسند و نیازمند همکاری‌های فراملی هستند.