پزشکیان در ایروان: هزینه‌های زیست‌محیطی نباید بر دوش کشورهای تحریم‌شده باشد

جنگ؛ عامل مستقیم نابودی اکوسیستم‌ها

مسعود پزشکیان روز جمعه ۲۴ مهر ۱۴۰۵ در اجلاس سران کنوانسیون تنوع زیستی در ایروان، نگاهی فراتر از مسائل علمی به محیط‌زیست داشت. او جنگ را تنها تهدیدی برای انسان‌ها و زیرساخت‌های شهری ندید، بلکه آن را عامل مستقیم تخریب طبیعت معرفی کرد. رئیس‌جمهور ایران در این نشست تأکید کرد که درگیری‌های نظامی با پیامدهای زیست‌محیطی جبران‌ناپذیری همراه است:

• سوزاندن گسترده جنگل‌ها در اثر درگیری‌ها.
• تخریب تالاب‌ها و آلودگی شدید خاک و منابع آبی.
• آواره شدن گونه‌های جانوری و نابودی زیستگاه‌های طبیعی.

دیپلماسی صلح از مسیر تنوع زیستی

از دیدگاه پزشکیان، همکاری‌های محیط‌زیستی می‌تواند به عنوان پلی میان ملت‌ها عمل کند. او معتقد است حفاظت از تنوع زیستی ظرفیت تبدیل شدن به یکی از عرصه‌های کلیدی «دیپلماسی صلح» را دارد. در منطقه‌ای که بحران‌های امنیتی، حضور غیرقانونی قدرت‌های توسعه‌طلب، کمبود آب و تغییرات اقلیمی هم‌زمان فعال هستند، همکاری در زمینه طبیعت می‌تواند مسیر دستیابی به امنیت پایدار را هموار کند.

او در سخنرانی خود اشاره کرد که تنوع زیستی دیگر یک موضوع صرفاً علمی یا محیط‌زیستی نیست، بلکه پیوندی مستقیم با مفاهیمی چون سلامت، امنیت غذایی، امنیت آبی و عدالت بین‌نسلی دارد. او صلح با طبیعت را پیش‌شرطی برای آینده‌ای هماهنگ و زندگی انسانی دانست.

حقوق کشورهای تحت فشار و جایگاه ایران

رئیس‌جمهور ایران در این اجلاس بر این نکته تأکید کرد که کشورهای تحریم شده یا آن‌هایی که در معرض تجاوز قرار دارند، نباید به‌تنهایی هزینه‌های زیست‌محیطی را بپردازند. او با اشاره به سابقه ایران به عنوان یکی از نخستین اعضای کنوانسیون تنوع زیستی، تأکید کرد که تعهد ایران به حفاظت از طبیعت فراتر از عضویت در یک معاهده بین‌المللی است و ریشه در پیوند تاریخی این کشور با محیط‌زیست دارد.

این خبر برای مخاطب ایرانی چه معنایی دارد؟

سخنان رئیس‌جمهور در ایروان نشان می‌دهد که ایران در تلاش است مسائل زیست‌محیطی را از حالت فنی خارج کرده و به لایه‌های سیاسی و دیپلماتیک منتقل کند. پیوند دادن «تحریم‌ها» به «تخریب محیط‌زیست»، تلاشی است برای جلب توجه جامعه جهانی به این واقعیت که فشارهای سیاسی و اقتصادی، توانمندی کشورها برای مقابله با بحران‌های اقلیمی و حفاظت از گونه‌های در حال انقراض را کاهش می‌دهد.

با توجه به بحران‌های آبی و محیط‌زیستی در داخل ایران، این رویکرد می‌تواند راه را برای جذب همکاری‌های فنی و بین‌المللی در حوزه‌های محیط‌زیست باز کند، حتی در شرایطی که چالش‌های سیاسی وجود دارد.