رئیس‌جمهور ایران در اجلاس سران کنوانسیون تنوع زیستی در ایروان، نگاهی فراتر از تخریبات نظامی به جنگ داشت. او تأکید کرد که درگیری‌های مسلحانه منجر به «نسلکشی زیستمحیطی» می‌شود؛ فرآیندی که در آن جنگل‌ها می‌سوزند، تالاب‌ها تخریب می‌شوند و خاک و آب به شدت آلوده می‌گردند. از نظر پزشکیان، جنگ صرفاً زیرساخت‌ها را هدف قرار نمی‌دهد، بلکه گونه‌های جانوری را آواره و تعادل طبیعت را برهم می‌زند.
محیطزیست؛ پلی برای صلح منطقه‌ای
رئیس‌جمهور ایران معتقد است حفاظت از تنوع زیستی می‌تواند به یکی از محورهای اصلی «دیپلماسی صلح» تبدیل شود. او در سخنرانی خود به چالش‌های پیچیده منطقه اشاره کرد و تأکید داشت که همکاری‌های زیستمحیطی می‌تواند شکاف‌های میان ملت‌ها را پر کند. بر اساس دیدگاه وی، این همکاری‌ها در شرایطی شکل می‌گیرد که منطقه با بحران‌های متعددی دست‌وپنجه نرم می‌کند، از جمله:
- حضور غیرقانونی و توسعه‌طلبانه قدرت‌های خارجی
- بحران‌های امنیتی و بی‌ثباتی‌های منطقه‌ای
- تغییرات اقلیمی و کمبود شدید منابع آبی
- تخریب گسترده اکوسیستم‌ها
او استدلال کرد که دستیابی به امنیت پایدار برای همه، در گرو صلح با طبیعت و ایجاد آینده‌ای است که زندگی انسان‌ها با محیطزیست همسو و هماهنگ باشد.
فراتر از یک موضوع علمی
پزشکیان تأکید کرد که امروزه تنوع زیستی دیگر یک بحث صرفاً علمی یا تخصصی نیست. او این موضوع را با مفاهیمی چون عدالت بین‌نسلی، سلامت عمومی و امنیت غذایی و آبی گره زد. رئیس‌جمهور در پایان خاطرنشان کرد که جمهوری اسلامی ایران از نخستین کشورهایی بوده که اهمیت حقوقی این موضوع را پذیرفت و به عضویت کنوانسیون تنوع زیستی درآمد، هرچند پیوند ایران با حفاظت از طبیعت ریشه‌ای عمیق‌تر از عضویت در یک پیمان بین‌المللی دارد.
این خبر برای ایرانیان چه معنایی دارد؟
ایران در سال‌های اخیر با بحران‌های زیستمحیطی شدیدی از جمله خشک شدن تالاب‌ها، فرونشست زمین و کم‌آبی دست‌وپنجه نرم می‌کند. تأکید رئیس‌جمهور بر پیوند میان «امنیت» و «محیطزیست»، نشان می‌دهد که ایران قصد دارد مسائل اکولوژیک را به عنوان بخشی از استراتژی دیپلماتیک خود در منطقه پیش ببرد.
از آنجا که بحران‌های آب و خاک در منطقه مرزها را نمی‌شناسند، تبدیل محیطزیست به ابزاری برای صلح می‌تواند راه را برای همکاری‌های فنی و سیاسی با همسایگان هموار کند تا اثرات تغییرات اقلیمی که مستقیماً بر معیشت مردم ایران اثر می‌گذارد، کاهش یابد.