تسهیل فعالیت نفتکشهای تحریمشده
واشنگتن برای افزایش ظرفیت حملونقل دریایی و کاهش هزینههای جابهجایی نفت در شرایط فعلی جنگ و اختلالات تجاری منطقه، به سراغ نفتکش‌هایی رفته است که پیش‌تر به دلیل حمل نفت کشورهای تحت تحریم (ایران، روسیه و ونزوئلا) در لیست سیاه قرار گرفته بودند. طبق این طرح، شرکت‌های حملونقل می‌توانند با دریافت مجوز از وزارت خزانه‌داری آمریکا، از این کشتی‌ها برای جابهجایی محمولههای قانونی استفاده کنند.
باید توجه داشت که این اقدام صرفاً مربوط به استفاده از ظرفیت کشتی‌هاست و به معنای لغو تحریم‌های صادراتی نفت ایران یا روسیه نیست. در حال حاضر تصمیم نهایی درباره اجرای این مکانیسم هنوز اعلام نشده است.
بهای سنگین اختلالات دریایی برای آمریکا
تداوم درگیری‌ها و افزایش مخاطرات کشتیرانی در تنگه هرمز، بازار جهانی حمل نفت را تحت فشار قرار داده است. افزایش هزینههای بیمه، استفاده از روش‌های پیچیده انتقال کشتی به کشتی (STS) و طولانی شدن مسیرها، باعث شده تا ظرفیت ناوگان جهانی به‌شدت درگیر شود.
آمارها نشان می‌دهد هزینههای جابهجایی نفت آمریکا در مسیرهای کلیدی جهش داشته است:
- مسیر آمریکا به آسیا:هزینه اجاره ابرنفتکش‌ها بیش از پنج برابر شده و هر محموله از ۱۰ تا ۱۵ میلیون دلار در ابتدای سال، به بیش از ۸۰ میلیون دلار (حدود ۴۰ دلار برای هر بشکه) رسیده است.
- مسیر آمریکا به اروپا:با احتساب هزینههای جانبی و انتقال محموله بین کشتی‌ها، نرخ حمل هر بشکه از ۴ دلار به ۲۴.۵ دلار افزایش یافته است.
کاهش رقابت‌پذیری نفت سنگین آمریکا
این تورم قیمتی در بخش لجستیک، صادرات نفت سنگین تولیدشده در قاره آمریکا را با چالش جدی مواجه کرده است. بسیاری از این محموله‌ها به دلیل هزینههای بالای حمل، دیگر توجیه اقتصادی برای صادرات ندارند. برخی از پالایشگران آسیایی که پیش‌تر مشتری نفت آمریکا بودند، اکنون به دنبال منابع جایگزین می‌گردند. کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، بر لزوم بررسی تسهیل محدودیت‌های ناوگان سایه برای خروج از این وضعیت تأکید کرده است.
این خبر برای فعالان بازار نفت ایران چه معنایی دارد؟
«ناوگان سایه» در واقع ابزاری است که برای دور زدن تحریم‌های آمریکا علیه ایران و روسیه شکل گرفت. اکنون اینکه واشنگتن برای کاهش هزینههای لجستیکی خود به دنبال استفاده از همین کشتی‌ها باشد، نشان می‌دهد فشار هزینههای حملونقل در بازار جهانی به حدی رسیده است که حتی آمریکا نیز مجبور است برای حفظ رقابت‌پذیری نفتش، به سراغ زیرساخت‌هایی برود که پیش‌تر آن‌ها را تحریم کرده بود.
این وضعیت نشان‌دهنده تأثیر مستقیم تنش‌های منطقه و اختلال در مسیرهای دریایی بر اقتصاد آمریکا است و تایید می‌کند که هزینههای لجستیک اکنون به یکی از متغیرهای تعیین‌کننده در بازار نفت تبدیل شده است.