عشق به وطن در روزهای سخت
بیژن مرتضوی، آهنگساز و نوازنده ویولن که هشتم مهرماه امسال پس از ۴۷ سال به ایران بازگشت، چهارشنبه ۲۲ مهرماه یادداشتی در فضای مجازی منتشر کرد. او در این متن تأکید کرد که وطن تنها برای روزهای آرام و «گل و بلبل» نیست، بلکه هنر واقعی در روزهای سخت، بازگشت به خاک وطن و ایستادن در کنار مردم است.
مرتضوی در این یادداشت اشاره کرد که هیچ‌کس تافته جدابافته نیست تا آمدنش به ایران را به شرایط ایده‌آل مشروط کند. او از کسانی که در خارج از کشور به نام جوانان ایرانی «کاسبی» می‌کنند انتقاد کرد و بیان کرد که ترجیح می‌دهد به عنوان یک شهروند عادی، شانه به شانه مردم نجیب و زحمتکش ایران قدم بردارد. به باور او، اکنون زمان همسفر شدن با ایران است، نه ایستادن در روبه‌روی آن.
از ساری تا لندن؛ سیر تحول یک هنرمند
مرتضوی متولد ۲۵ آبان ۱۳۳۶ در شهر ساری است و سبک آثار بی‌کلامش را ترکیبی از موسیقی پاپ و سنتی ایرانی می‌داند. استعداد او از کودکی شکوفا شد؛ به‌طوری که نوازندگی ویولن را از سه سالگی آغاز کرد و بعدها در تهران زیر نظر استاد پرویز یاحقی، تکنیک‌های پیچیده‌ای نظیر بداهه‌نوازی، ارکستراسیون و گام ربع‌پرده را فرا گرفت.
او در هفت سالگی دایره مهارت‌های خود را گسترش داد و یادگیری سازهای زیر را آغاز کرد:
- سازهای زهی سنتی (عود، تار و سنتور)
- پیانو و گیتار
- سازهای کوبه‌ای
دستاوردهای او در نوجوانی نیز چشمگیر بود. مرتضوی در ۱۱ سالگی مقام نخست مسابقه کشوری موسیقی دانش‌آموزان را به دست آورد و در ۱۴ سالگی ارکستری ۳۲ نفره تشکیل داد تا ساخته‌های خود را در اردوی تابستانی رامسر اجرا کند. او پس از پایان دوران دبیرستان راهی انگلستان شد تا در رشته مهندسی و نقشه‌کشی شهری تحصیل کند.
این بازگشت برای جامعه هنری چه معنایی دارد؟
بازگشت هنرمندانی که ده‌ها سال در غرب زندگی کرده‌اند، همواره ابعادی نمادین دارد. مورد بیژن مرتضوی از این جهت اهمیت می‌یابد که او بازگشت خود را نه یک اتفاق ساده، بلکه یک کنش اجتماعی در زمانه‌های دشوار می‌بیند. این موضوع نشان‌دهنده تقابل میان دیدگاه «منتظر ماندن برای شرایط ایده‌آل» و «همراهی با مردم در بحران» است.
از منظر جامعه هنری، بازگشت کسی که در دوران طلایی موسیقی سنتی و پاپ (زیر نظر اساتیدی چون یاحقی) آموزش دیده، می‌تواند پیوندی دوباره میان نسل‌های مختلف موسیقیدانان ایرانی ایجاد کند و بحث‌هایی را درباره نقش هنرمند در روزهای سخت ملی به راه بیندازد.