رضا سیدحسینی ۲۲ مهر ۱۳۰۵ در اردبیل به دنیا آمد. او که در دوران کودکی عطشی شدید برای مطالعه داشت، حتی زمانی که توان مالی خرید کتاب نداشت، آثاری چون «کلیله و دمنه» را برای خود رونویسی می‌کرد. این اشتیاق باعث شد او در ۱۵ سالگی به متون ترکی و خارجی دست یابد و از ۱۶ سالگی مسیر ترجمه را آغاز کند.
از پاریس تا کالیفرنیا؛ تکامل یک مترجم
سیدحسینی برای تعمیق دانش خود به پاریس و جنوب کالیفرنیا رفت. او در این مسیر تحت تاثیر استادانی چون پرویز ناتل خانلری و پژمان بختیاری قرار گرفت و مهارت‌های خود را در زبان و ادب صیقل داد. آثار او طی سال‌ها در حوزه‌های مختلف منتشر شد که برخی از برجسته‌ترین آن‌ها عبارتند از:
- ترجمه کتاب «پیروزی فکر» که ده‌ها بار بازچاپ شد.
- سرپرستی و ترجمه بخش بزرگی از مجموعه شش‌جلدی «فرهنگ آثار» که با همکاری افرادی چون اسماعیل سعادت، احمد سمیعی و ابوالحسن نجفی به fruition رسید.
«مکتبهای ادبی»؛ مرجعی برای نسل‌های متوالی
اگرچه آثار متعددی از سیدحسینی باقی مانده، اما نام او بیش از هر چیز با کتاب «مکتبهای ادبی» گره خورده است. او این اثر را نخستین بار در سال ۱۳۳۴ منتشر کرد و به مدت ۴۲ سال به‌طور مستمر روی آن کار کرد تا محتوای آن را کامل‌تر کند. چاپ سیزدهم این کتاب به حجم هزار و پانصد صفحه رسید و در حال حاضر چاپ بیستم آن در قالب دو جلد در دسترس خوانندگان است.
این کتاب برای چندین نسل از دانشجویان ایرانی، نخستین پل ارتباطی با مکتبهای ادبی جهان بود و همچنان در دانشگاه‌های ایران جایگاه ویژه‌ای دارد.
نگاهی به جایگاه اثر از دیدگاه متخصصان
مریم حسینی، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی و استاد بازنشسته دانشگاه الزهرا، از جمله کسانی است که بر زنده بودن این اثر پس از هفت دهه تاکید دارد. او که خود مؤلف کتاب «مکتبهای ادبی جهان» (برنده جایزه پروین اعتصامی ۱۳۹۶) است و افتخاراتی چون جایزه البرز (۱۴۰۱) را در کارنامه دارد، معتقد است تلاقی نگاه نسلی و دیدگاه آموزشی در تحلیل آثار سیدحسینی، ابعادی فراتر از یک ستایش ساده دارد و به بررسی نیازهای دانشجوی امروز بازمی‌گردد.