فاکتور میلیارد دلاری و تله بازار نقدی
دولت پاکستان برای تضمین گرمایش و تولید برق در بازه زمانی نوامبر ۲۰۲۶ تا فوریه ۲۰۲۷، ناچار است ۱۰ محموله اضافی گاز طبیعی مایع (LNG) را از بازار نقدی خریداری کند. طبق گزارش روزنامه «تریبیون»، این تصمیم در حالی اتخاذ می‌شود که قیمتهای محمولههای نقدی در آسیا به بالاترین سطح سه سال اخیر رسیده و تقریباً دو برابر نرخ قراردادهای بلندمدت با قطر است.
این تغییر استراتژی از خرید ارزانِ قراردادی به خرید گرانِ نقدی، فشار مالی شدیدی بر بودجه پاکستان وارد کرده و مستقیماً منجر به افزایش هزینههای تولید برق در این کشور شده است. در بازار معاملات نقدی، رقابت شدید خریداران آسیایی و اروپایی پیش از شروع فصل سرما، قیمت‌ها را به شدت بالا می‌برد و پاکستان اکنون در مرکز این فشار قیمتی قرار دارد.
بحران در راس‌لافان و اعلام فورس‌ماژور
ریشه این بحران مالی به اختلال در زنجیره تامین قطر بازمی‌گردد. در ماه مارس، قطر در پی آسیب‌دیدگی صادرات الانجی در منطقه «راس‌لافان»، وضعیت اضطراری یا فورس‌ماژور اعلام کرد. این اتفاق باعث شد پاکستان که پیش‌تر به شدت به قراردادهای بلندمدت این کشور متکی بود، برای تداوم تامین انرژی با مشکل جدی مواجه شود.
داده‌های آماری نشان می‌دهند که وابستگی پاکستان به قطر بسیار گسترده بوده است؛ به طوری که این کشور ۹۹ درصد از واردات الانجی خود در سال ۲۰۲۵ را از قطر تامین کرده بود. پس از اعلام فورس‌ماژور، اسلامآباد راهی جز روی آوردن به بازارهای نقدی و پرداخت مبالغ هنگفت (فراتر از قیمت پایه) نداشته است.
تاثیرات استراتژیک و اختلال در ترانزیت
موسسه «وود مکنزی» تأکید می‌کند که پاکستان در مقایسه با سایر بازارهای جنوب آسیا، بیشترین ضربه را از اختلالات عرضه قطر خورده است. علاوه بر مشکلات تولیدی در قطر، عوامل محیطی و ترانزیتی نیز بر این وضعیت اثر گذاشته است:
- مختل شدن ترانزیت انرژی از تنگه هرمز باعث کاهش عرضه الانجی به پاکستان شد.
- میزان کاهش عرضه در بازه مارس تا نوامبر ۲۰۲۶، به حداکثر ۰.۴ میلیون تن در ماه رسید.
- این کاهش عرضه، پاکستان را مجبور به کاهش تقاضا یا خرید اضطراری از بازارهای گران‌قیمت کرد.