تفاهمنامه اسلامآباد و بن‌بست در تنگه هرمز
کاظم غریبآبادی در گفت‌وگو با خبرگزاری ریانووستی صراحتاً اعلام کرد ایران نقض‌کننده تعهدات نیست و این ایالات متحده است که یادداشت تفاهم پایان جنگ را زیر پا گذاشته است. به گفته او، onus یا مسئولیت بازگشت به میز مذاکرات و اصلاح شرایط فعلی بر عهده واشنگتن است تا با انعطاف‌پذیری بیشتر، اقدامات جبرانی لازم را انجام دهد.
بر اساس جزئیات این تفاهمنامه، قرار بود بازگشایی تنگه هرمز بر اساس ترتیبات ایران صورت بگیرد، اما این اقدام مشروط به اجرای تعهدات متقابل آمریکا بود. این تعهدات شامل موارد زیر می‌شد:
- لغو تحریم‌های اقتصادی علیه ایران.
- پایان دادن به محاصره دریایی غیرقانونی بنادر ایران.
اما واشنگتن مدت کوتاهی پس از امضای این سند، تلاش کرد کشتی‌ها را از مسیرهای جایگزین عبور دهد. این اقدام با پاسخ قاطع نیروهای مسلح ایران مواجه شد و در نهایت منجر به موج جدیدی از درگیریها و بسته شدن مجدد تنگه هرمز شد. تهران اکنون تأکید دارد که بازگشایی این مسیر استراتژیک، منوط به اجرای خواسته‌های ایران برای پایان دادن به جنگ است.
فرصت‌های از دست رفته و میانجی‌های منطقه‌ای
یادداشت تفاهم اسلامآباد قرار بود پنجره‌ای ۶۰ روزه را برای گفتگوهای گسترده‌تر، از جمله بررسی برنامه هسته‌ای ایران، بگشاید. با این حال، توقف اجرای این تفاهمنامه در ماه‌های اخیر، این فرصت زمانی را از بین برد. با وجود این بن‌بست، تبادل پیام میان تهران و واشنگتن از طریق میانجی‌های قطری و پاکستانی همچنان ادامه دارد.
نقش روسیه در تسهیل مذاکرات
در کنار میانجی‌های منطقه‌ای، روسیه نیز وارد این معادلات شده است. غریبآبادی از آمادگی ولادیمیر پوتین برای کمک به حل‌وفصل مناقشه میان ایران و آمریکا سپاسگزاری کرد. این اظهارات پس از آن مطرح می‌شود که دیمیتری پسکوف، سخنگوی ریاست‌جمهوری روسیه، تایید کرد پوتین با هماهنگی مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، دیدگاه‌های تهران را درباره حل احتمالی این مناقشه به دونالد ترامپ منتقل کرده است.