تکیه دولت بر مالیات؛ تحقق ۳۸ درصدی درآمدها در نیمه نخست سال

وزن مالیات در بودجه جاری ایران

سید محمدهادی سبحانیان، رئیس سازمان امور مالیاتی، تأکید کرد که ساختار درآمدهای دولت در حال تغییر است. طبق آمارهای این سازمان، در حال حاضر مالیات‌ها نقش کلیدی در تأمین بودجه ایفا می‌کنند؛ به‌طوری که حدود ۷۰ درصد از مخارج جاری دولت و بیش از ۵۰ درصد از کل منابع عمومی کشور از طریق درآمدهای مالیاتی پوشش داده می‌شود.

سبحانیان این روند را در راستای مبانی نظری اقتصاد و تجربیات جهانی دانست. او معتقد است نظام مالیاتی باید بتواند میان دو اولویت متضاد، یعنی تأمین منابع مالی مورد نیاز دولت و حفظ پایداری کسب‌وکارها، تعادل برقرار کند تا فعالان اقتصادی دچار فشار مضاعف نشوند.

تسهیلات برای فعالان اقتصادی در شرایط بحرانی

رئیس سازمان امور مالیاتی به اقداماتی اشاره کرد که از اواخر سال گذشته و هم‌زمان با شرایط خاص (دوره جنگ) برای حمایت از بنگاه‌ها اتخاذ شده است. این سازمان برای کاهش فشار بر فعالان اقتصادی، تدابیر زیر را اجرا کرد:

• تمدید مهلت انجام تقریباً تمام تکالیفی که تاریخ سررسید آن‌ها در دوره جنگ فرا می‌رسید.
• تسهیل در اجرای بسیاری از تکالیف قانونی مالیاتی.
• تعویق برخی از الزامات قانونی برای جلوگیری از توقف فعالیت واحدهای تولیدی و خدماتی.

تحلیل آماری وصول درآمدها در ۶ ماهه نخست

در مورد عملکرد وصول درآمدهای مالیاتی در نیمه اول سال جاری، سبحانیان رقم ۳۸.۲ درصد را اعلام کرد. او توضیح داد که با وجود شرایط دشوار اقتصادی و حمایت‌های گسترده از بنگاه‌هایی که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم آسیب دیده‌اند، روند وصول درآمدها مطلوب باقی مانده است.

او برای تحلیل این عدد، آن را با سال‌های گذشته مقایسه کرد و گفت:

• به‌طور معمول، در ۶ ماه نخست هر سال بین ۳۵ تا ۴۰ درصد از کل منابع مالیاتی پیش‌بینی‌شده جمع‌آوری می‌شود.
• در دو تا سه سال اخیر، این رقم در محدوده ۳۷ تا زیر ۴۰ درصد نوسان داشته است.
• دستیابی به نرخ ۳۸.۲ درصد در سال جاری نشان می‌دهد که وصول درآمدها در محدوده روند بلندمدت قرار دارد و دولت در این بخش با عقب‌ماندگی مواجه نیست.

این خبر برای فعالان اقتصادی چه معنایی دارد؟

افزایش سهم مالیات در تأمین ۷۰ درصد مخارج جاری دولت، نشان‌دهنده کاهش وابستگی بودجه کشور به درآمدهای نفتی است. برای شهروندان و صاحبان کسب‌وکار، این موضوع به معنای آن است که مالیات دیگر یک درآمد جانبی، بلکه ستون اصلی بودجه دولت است و احتمالاً فشار برای وصول دقیق‌تر و گسترده‌تر درآمدهای مالیاتی در سال‌های آینده ادامه خواهد داشت.

از سوی دیگر، ثبت عدد ۳۸.۲ درصد در نیمه اول سال، به این معناست که دولت در حال حاضر برای جبران کسری‌های احتمالی، نیازی به تغییر ناگهانی در نرخ‌ها یا فشار غیرعادی بر مودیان در کوتاه‌مدت ندارد، زیرا روند وصول درآمدها مطابق با پیش‌بینی‌های سال‌های گذشته پیش می‌رود.