رد نظریه فروپاشی سریع
برخی تحلیلگران خارجی، از جمله شخصی به نام بسنت، پیش‌بینی کرده‌اند که اقتصاد ایران ممکن است در بازه زمانی کوتاهی (مثلاً دو هفته) دچار فروپاشی شود. مرتضی افقه این دست تحلیل‌ها را غیر اصولی می‌داند. او استدلال می‌کند که کشورهای با ابعاد اقتصادی ایران، صرفاً بر اثر مجموعه‌ای از فشارها در فرصتی چنین کوتاه، دچار ازهم‌گسیختگی اساسی نمی‌شوند.
از نظر افقه، تعریف «فروپاشی» در این تحلیل‌ها مبهم است. اگر منظور از فروپاشی، سرنگونی ساختار سیاسی یا برهم خوردن نظم مستقر باشد، این پیش‌بینی‌ها از همان ابتدای طرح بی‌اساس بوده‌اند.
عوامل پایداری در برابر فشارها
با وجود وابستگی شدید به درآمدهای نفتی و آسیب‌پذیری در برابر محاصره اقتصادی، اقتصاد ایران همچنان در حال مقاومت است. افقه معتقد است ظرفیت‌های باقی‌مانده در اقتصاد مانع از سقوط کامل شده است. او دو دلیل احتمالی برای این پایداری برمی‌شمارد:
- وجود ذخایر ارزی اعلام‌نشده در اختیار دولت.
- توان تولید و تأمین منابع اقتصادی که بیش از برآوردهای بدبینانه خارجی است.
هشدار درباره مدیریت منابع ارزی
در کنار تحلیل‌های فنی، این موضوع مطرح است که نحوه برخورد با ذخایر ارزی نباید صرفاً در قالب «ژست داشتن ارز» باشد. هرگونه نمایش یا مدیریت نادرست منابع ارزی در شرایط بحرانی می‌تواند به جای کمک به ثبات، به اقتصاد کشور آسیب بزند و اثرات منفی خود را در بازارها نشان دهد.