تقابل با سیاست تکهتکه کردن جغرافیا
محمدرضا عارف در دیدار با جمعی از نخبگان علمی کشور، ایران را تنها تمدن بزرگ میهنی و اسلامی دانست که اراده‌ای راسخ برای دفاع از هویت تاریخی خود دارد. او معتقد است دشمنان در طول تاریخ، با تحمیل جنگ‌های متوالی و جدا کردن تکه‌هایی از خاک ایران، در پی نابودی تمدن چند هزار ساله‌ای بوده‌اند که پس از ظهور اسلام به اوج شکوفایی رسید.
معاون اول رئیس‌جمهور در نقد حکمرانان پیشین اشاره کرد که فساد و ضعف برخی سلطنت‌های وابسته، شکوه ایران را کاهش داد و دنیا را به این باور اشتباه رساند که هر تجاوز خارجی منجر به جدا شدن بخشی از خاک این کشور می‌شود. او همچنین وضعیت برخی حکام کشورهای اسلامی را مورد نقد قرار داد و گفت وابستگی و باج‌دهی متوالی آن‌ها باعث شد غرب خاورمیانه را صرفاً به عنوان یک «گاو شیرده» ببیند و هیچ‌گونه شخصیت یا استقلالی برای ملت‌های این منطقه قائل نشود.
تمدنی که از خاکستر برخاست
عارف با تأکید بر عمق تاریخی ایران، تأکید کرد که این کشور برخلاف برخی دولت‌های نوپا، تمدنی هزارساله است که هرگز تسلیم نشده است. او در این باره گفت:
- ایران با تکیه بر علم، ادبیات و فرهنگ، متجاوزانی چون اسکندر و مغول را مقهور کرد.
- هویت ملی ایران مانند ققنوس از دل حوادث و آتش جنگ‌ها دوباره برخاسته است.
- جهان امروز به تمدن ایرانی بدهکار است و ریشه بسیاری از دانش‌ها را باید در آثار بزرگان این سرزمین جست‌وجو کرد.
او در ادامه با یادآوری نام‌های درخشانی چون بوعلی‌سینا، خوارزمی، بیرونی، خواجه نصیر و فارابی، تصریح کرد که اکنون دولت و نظام جمهوری اسلامی به نمایندگی از ایران‌دوستان، برای بازگرداندن شکوه تاریخی و پایان دادن به باج‌خواهی سلطه‌گران ایستاده‌اند.
مسیر دستیابی به ایران قوی
معاون اول رئیس‌جمهور در پایان این نشست، علم و فناوری را تنها مسیر عملی برای خلق یک «ایران قوی» دانست و تأکید کرد که پیشرفت علمی، زیربنای اصلی برای دفاع از استقلال و بازگرداندن جایگاه تمدنی ایران در سطح جهانی است.
این دیدگاه برای جامعه علمی ایران چه معنایی دارد؟
سخنان عارف نشان‌دهنده تلاش دولت برای پیوند دادن «هویت تاریخی» با «توسعه علمی» است. در واقع، او با بازخوانی تاریخ، سعی دارد به نخبگان یادآور شود که علم در ایران صرفاً یک ابزار شغلی نیست، بلکه ابزاری برای بقای تمدنی و جلوگیری از تکرار شکست‌های سیاسی گذشته است.
برای خواننده ایرانی، این پیام به این معناست که در دیدگاه فعلی مدیریت ارشد اجرایی، استقلال سیاسی تنها از طریق قدرت گرفتن در حوزه‌های فناوری و علمی ممکن است تا ایران از حالت «وابستگی» که در دوره‌های مختلف تاریخ تجربه کرده، خارج شود.