فاصله میان واقعیت و هدفگذاری ۳ درصدی
مختار مهدی‌زاده، عضو هیات رئیسه انجمن ارگانیک ایران، وضعیت فعلی تولیدات ارگانیک را نگران‌کننده توصیف می‌کند. در حال حاضر کمتر از یک درصد از محصولات کشاورزی کشور به صورت ارگانیک تولید می‌شوند. دولت در برنامه پنجساله خود هدفگذاری کرده است که این رقم به ۳ درصد برسد، اما فاصله میان وضعیت موجود و هدف تعیین‌شده، نیازمند تغییر در رویکردهای حمایتی است.
بیش از حذف سموم؛ پیچیدگی‌های مزرعه ارگانیک
بسیاری تصور می‌کنند تولید ارگانیک تنها با کنار گذاشتن کودهای شیمیایی و سموم حاصل می‌شود، اما واقعیت پیچیده‌تر است. کشاورزی ارگانیک مجموعه‌ای از الزامات سختگیرانه را می‌طلبد که در صورت عدم رعایت، محصول فاقد اعتبار ارگانیک خواهد بود. مزارع ارگانیک به مراقبت‌های ویژه‌ای نیاز دارند که با روش‌های معمول کشاورزی متفاوت است.
- رعاییت دقیق پروتکل‌های قرنطینه برای جلوگیری از آلودگی مزرعه.
- پذیرش محدودیت‌های عملیاتی و الزامات سختگیرانه در مدیریت مزرعه.
- تأمین مراقبت‌های ویژه که هزینه نیروی انسانی و نظارت را بالا می‌برد.
مانع اقتصادی و فقدان انگیزه تولیدکننده
هزینه‌های تولید ارگانیک به‌طور طبیعی بیشتر از روش‌های متعارف است. وقتی کشاورز با هزینه‌های بالاتر و الزامات سخت‌گیرانه‌تر روبروست، اما حمایت مالی مشخصی از سوی دولت یا نهادهای مربوطه دریافت نمی‌کند، انگیزه اقتصادی برای تغییر شیوه تولید از دست می‌رود. بدون حمایت‌های جدی، رسیدن به سهم ۳ درصدی تنها در حد یک عدد روی کاغذ باقی می‌ماند و کشاورزان ترجیح می‌دهند به روش‌های سنتی و ارزان‌تر بچسبند.
سلامت جامعه؛ فراتر از یک سود تجاری
موضوع محصولات ارگانیک را نباید صرفاً یک رقابت تجاری یا مسئله اقتصادی دانست. دسترسی به غذای عاری از باقی‌مانده‌های مضر سموم و مواد شیمیایی، یک ضرورت حیاتی برای سلامت عمومی است. این موضوع به‌ویژه برای بیماران و افرادی که نیازمند مراقبت‌های غذایی خاص هستند، اهمیت دوچندان دارد. بنابراین، توسعه تولید ارگانیک باید به عنوان یکی از اولویت‌های سیاست‌گذاری در بخش‌های کشاورزی و سلامت کشور دیده شود تا جامعه به محصولات سالم دسترسی داشته باشد.
این خبر برای مصرف‌کننده ایرانی چه معنایی دارد؟
سهم کمتر از یک درصدی محصولات ارگانیک به این معناست که مصرف‌کننده ایرانی برای دسترسی به غذای سالم و تاییدشده، با کمبود شدید عرضه روبروست و اغلب مجبور به خرید محصولات متعارف است که ممکن است حاوی باقی‌مانده سموم باشند.
از سوی دیگر، عدم حمایت مالی از کشاورزان ارگانیک باعث می‌شود قیمت این محصولات در بازار (در صورت وجود) بسیار بالا باشد، زیرا تولیدکننده برای جبران هزینه‌های بالای تولید و نبود حمایت‌های دولتی، قیمت نهایی را افزایش می‌دهد.