پله‌های گرانی؛ از خودروهای داخلی تا مدلهای برقی
بازار خودرویی که پیش از این به رکود گراییده بود، حالا با موجی از افزایش قیمتها مواجه است. رئیس اتحادیه نمایشگاه‌داران و فروشندگان خودروی تهران از جهشی در قیمتها خبر داد که بخشی از آن را غیرواقعی می‌داند. طبق داده‌های این اتحادیه، قیمتهای کارخانهای خودروهای داخلی حدود ۱۵ درصد افزایش یافته است.
اما فشار اصلی بر بخش خودروهای برقی و هیبریدی وارد شده است. در این دسته، شاهد جهش‌های قیمتی خیره‌کننده‌ای بوده‌ایم که در برخی مدل‌ها بین ۵۰۰ میلیون تا یک میلیارد تومان به ثبت رسیده است. این جهش قیمتی در حالی رخ می‌دهد که قدرت خرید مصرف‌کنندگان به دلیل تورم شدید، به شدت تحلیل رفته است.
ارز و بنزین؛ بهانه‌های همیشگی برای صعود
در ساختار فعلی بازار خودرو، هر تکانی در نرخ ارز، پیش از آنکه اثر واقعی‌اش در زنجیره تولید ظاهر شود، به برچسب قیمتها منتقل می‌شود. فروشندگان اکنون علاوه بر نوسانات ارزی، به تغییر نرخ سوم بنزین نیز استناد می‌کنند تا افزایش قیمتها را توجیه کنند.
وابستگی تولید خودرو به مواد اولیه، تجهیزات و قطعات وارداتی را نمی‌توان نادیده گرفت. زنجیره تأمین خودروهای داخلی و وارداتی به‌طور مستقیم تحت تأثیر تغییرات ارزی است، اما تفاوت در اینجا است که هر نوسان ارزی به یک «مجوز عمومی» برای گرانی تبدیل شده است، حتی در شرایطی که هنوز هزینه تمام‌شده محصول مشخص نیست یا معامله‌ای در قیمتهای جدید انجام نشده باشد.
چرخه ترس و انتظار در بازار
مکانیسم افزایش قیمتها در بازار خودرو بیشتر بر پایه روان‌شناسی بازار است تا تحلیل‌های اقتصادی دقیق. این چرخه به شکل زیر پیش می‌رود:
- فروشندگان:با ترس از افزایش هزینه جایگزینی خودرو، قیمتها را پیش‌دستانه بالا می‌برند.
- خریداران:از ترس اینکه قیمتها در آینده بیشتر شود، برای خرید عجله می‌کنند.
- نتیجه:انتظارات تبدیل به واقعیت شده و قیمتها صعود می‌کنند، حتی اگر تقاضای واقعی وجود نداشته باشد.