بیشتر از یک پلیس نظامی
دژبان ارتش را معمولاً با عنوان «پلیس ارتش» می‌شناسند، اما دایره فعالیت‌های این یگان بسیار فراتر از برقراری نظم ساده در محیط‌های نظامی است. این نیروها در لایه‌های مختلف مدیریتی و عملیاتی حضور دارند و وظایف آن‌ها طیفی گسترده را پوشش می‌دهد:
- حفاظت از اماکن حساس و شخصیت‌های نظامی
- مدیریت تردد و کنترل ورودی و خروجی پادگان‌ها
- اجرای احکام و صیانت از حقوق نظامیان
- برگزاری تشریفات نظامی و همراهی در مراسم تشییع شهدا
- نگهداری اسرا و مدیریت نیروهای منفک‌شده در شرایط جنگی
وقتی خط مقدم، تمام کشور می‌شود
در جنگهای کلاسیک، تفکیک میان «خط مقدم» و «عقبه» روشن بود. اما تجربه جنگهای ۱۲ روزه و رمضان نشان داد که تهدیدات اکنون گستره‌ای به وسعت کل خاک کشور دارند. حملات موشکی و هوایی در کنار پهپادها، مرزهای سنتی دفاع را جابه‌جا کرده‌اند.
تهدیدات امروز تنها با سخت‌افزار نظامی پاسخ داده نمیشوند. عملیات روانی، انتشار شایعات برای تضعیف روحیه نیروها و خانواده‌هایشان و تلاش برای نفوذ اطلاعاتی به مراکز نظامی، مفهوم امنیت را پیچیده‌تر کرده است. در این فضای چندلایه، دژبان ارتش باید با تهدیداتی مقابله کند که لزوماً با لباس نظامی وارد پادگان نمیشوند.
پادگان‌ها؛ نقاط حساس در برابر نفوذ
پادگان‌ها دیگر صرفاً محل استقرار و آموزش سربازان نیستند، بلکه به نقاط حساس حفاظتی تبدیل شده‌اند. کوچک‌ترین خلأ در کنترل تردد، ضعف در صیانت اطلاعاتی یا بی‌توجهی به مدیریت فضای روانی نیروها می‌تواند پیامدهایی استراتژیک داشته باشد.
به همین دلیل، دژبان ارتش در جریان درگیری‌های اخیر، علاوه بر وظایف ذاتی، تمرکز خود را بر تقویت حفاظت فیزیکی و مقابله با نفوذ در محیط‌های نظامی معطوف کرده است تا از استمرار فرماندهی و امنیت مراکز دفاعی اطمینان حاصل کند.
این تحول در مأموریت دژبان ارتش چه معنایی دارد؟
برای مخاطب ایرانی، این تغییر رویکرد نشان‌دهنده گذار ارتش از مدل‌های دفاعی سنتی به مدل‌های مقابله با جنگهای نامتقارن است. وقتی تعریف «جنگ» تغییر می‌کند و شامل ابزارهایی مثل فضای مجازی و جنگ روانی می‌شود، لایه‌های پشتیبانی و انتظامی (مانند دژبان) دیگر صرفاً نقش اداری ندارند، بلکه به لایه‌های دفاعی فعال تبدیل می‌شوند.
در واقع، امنیت داخلی پادگان‌ها اکنون به عنوان بخشی از استراتژی کلان مقابله با نفوذ در سطح ملی تلقی می‌شود و هرگونه نقص در این لایه، مستقیماً بر توان عملیاتی ارتش تأثیر می‌گذارد.