محمود میرسلیم، عضو سابق مجلس، در واکنش به وضعیت بحرانی بازار خودرو، مدعی شد که زمان زیادی برای اصلاحات تلف شده و در نهایت، دستاوردهای این دوران چیزی جز تقویت رانت‌ها در بدنه ایران‌خودرو و سایپا نبوده است.
شکست در مهار زنجیره رانت‌خواری
میرسلیم معتقد است سیاست‌های اتخاذ شده در سال‌های اخیر، به‌جای ایجاد تغییرات ساختاری، مسیر را برای سودجویان هموار کرده است. او اشاره کرد که وقتی سیستم توزیع خودرو دچار نقص باشد و فاصله قیمتی میان قیمت کارخانه و بازار افزایش یابد، موتور محرک رانت‌خواری فعال می‌شود. به باور وی، مسئولان نتوانستند جلوی این جریان را بگیرند و در واقع با تأخیر در تصمیم‌گیری‌ها، به نفع واسطه‌ها عمل کردند.
تأثیر مستقیم ناکارآمدی‌ها بر مصرف‌کننده
در این تحلیل، تأکید شد که مصرف‌کننده نهایی در چرخه فعلی بازار خودرو همواره بازنده است. وقتی دسترسی به خودرو تنها از طریق رانت‌ها یا قرعه‌کشی‌های بحث‌برانگیز باشد، قیمت‌ها در بازار آزاد به شدت جهش می‌کند. او استدلال کرد که این وضعیت نتیجه مستقیم عدم نظارت بر زنجیره توزیع و تداوم مدیریت سنتی در شرکتهای بزرگ است.
برخی از محورهای اصلی انتقادات میرسلیم را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد:
- عدم نظارت مؤثر بر کانال‌های توزیع خودرو در شرکتهای تولیدکننده.
- تداوم تولید مدل‌های قدیمی و غیررقابتی که باعث فشار بر بازار شده است.
- تغذیه رانت‌ها از طریق قیمت‌گذاری‌های غلط و فاصله زیاد قیمت کارخانه با بازار.
- تلف شدن زمان برای اصلاحات بنیادین و اکتفا به اقدامات موقت.
ضرورت جراحی در بدنه تولیدکنندگان
او در ادامه افزود که برای خروج از این وضعیت، دیگر راهی جز جراحی عمیق در ساختار مدیریتی ایران‌خودرو و سایپا وجود ندارد. میرسلیم تأکید کرد که تا زمانی که ریشه‌های رانت در این دو شرکت خشک نشود، هرگونه تلاش برای کنترل قیمت‌ها در سطح بازار، اثرگذاری کوتاه‌مدت خواهد داشت و در نهایت شکست می‌خورد.