رئیس‌جمهور ایران حضور در این نشست را فرصتی برای گشودن فصلی تازه در همکاری‌های دوجانبه و چندجانبه دانست. او معتقد است منافع کشورهای منطقه در رقابت بر سر مسیرهای مختلف نیست، بلکه در اتصال این مسیرها به یکدیگر نهفته است. از دیدگاه پزشکیان، ایران برای کشورهای آسیای مرکزی تنها یک شریک تجاری ساده نیست، بلکه مسیر طبیعی و حیاتی برای اتصال اوراسیا و آسیای مرکزی به آب‌های آزاد محسوب می‌شود.
نقش استراتژیک بنادر جنوبی و چابهار
پزشکیان با اشاره به ظرفیت‌های جغرافیایی ایران، بنادر جنوبی در خلیج فارس و دریای عمان را کلید اتصال منطقه به بازارهای جهانی دانست. او به‌ویژه بر نقش بندر چابهار تأکید کرد و توضیح داد که این بندر می‌تواند آسیای مرکزی را به طور مستقیم به آسیای جنوبی، آفریقا و در نهایت اروپا متصل کند.
رئیس‌جمهور تأکید کرد که پیوند ایران با کشورهای منطقه فراتر از جغرافیاست و ریشه در تاریخ، فرهنگ و تمدن مشترک مردمان این منطقه دارد. او استدلال کرد که در شرایط فعلی، منطقه بیش از هر زمان دیگری به تاب‌آوری در برابر جنگ‌ها، بحران‌ها و فشارهای خارجی نیاز دارد و تنها راه دستیابی به این تاب‌آوری، اتصال ظرفیت‌های داخلی منطقه به یکدیگر است.
فرمت «CIS+1»؛ سازوکاری برای همکاری‌های جامع
برای عملیاتی کردن این دیدگاه، رئیس‌جمهور ایران پیشنهاد ایجاد فرمت «کشورهای مستقل مشترک‌المنافع + ایران» یا همانCIS+1را مطرح کرد. او این مدل را سازوکاری منعطف و موثر برای گفتگو و توسعه همکاری‌ها می‌داند تا کشورهای عضو بتوانند در حوزه‌های متنوعی تعاملات خود را گسترش دهند.
حوزه‌های کلیدی که در این پیشنهاد برای توسعه همکاری‌ها ذکر شده است، عبارتند از:
- ترانزیت، تجارت و انرژی
- سرمایه‌گذاری و فناوری‌های نوین
- معدن، آب و محیط‌زیست
- گردشگری و ارتباطات علمی و فرهنگی
گذار از انزوا و وابستگی
پزشکیان در پایان سخنان خود هشدار داد که کشورهای منطقه امروز در برابر دو گزینه انزوا یا وابستگی قرار دارند. او تأکید کرد که راه برون‌رفت از این وضعیت، اتصال ظرفیت‌های هر کشور به دیگری است تا هر یک از کشورهای منطقه بتوانند استقلال خود را حفظ کرده و هم‌زمان از مزایای همکاری‌های منطقه‌ای بهره‌مند شوند.