مسعود پزشکیان در سخنرانی خود در نشست سران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع، بر ضرورت تقویت تاب‌آوری منطقه در برابر جنگ، بحران‌ها و فشارهای خارجی تاکید کرد. رئیس‌جمهور ایران معتقد است موفقیت در عبور از اختلالات اقتصادی و ارتباطی، در گرو اتصال ظرفیت‌های منطقه‌ای است. او منافع مشترک کشورهای منطقه را نه در رقابت میان مسیرهای ترانزیتی، بلکه در اتصال این مسیرها به یکدیگر می‌بیند.
ایران؛ مسیر طبیعی اتصال اوراسیا به دریاها
رئیس‌جمهور ایران بر نقش استراتژیک جغرافیای کشور در پیوند دادن آسیای مرکزی و اوراسیا به آب‌های آزاد تاکید کرد. او تصریح کرد که جمهوری اسلامی ایران برای کشورهای آسیای مرکزی صرفاً یک شریک تجاری نیست، بلکه مسیری طبیعی برای دسترسی به بازارهای جهانی است.، بنادر جنوبی ایران در خلیج‌فارس و دریای عمان، به‌ویژه بندر چابهار، ظرفیت تبدیل منطقه به یک قطب ارتباطی با آسیای جنوبی، آفریقا و اروپا را دارند.
سازوکار CIS+1 و حوزه‌های همکاری
پزشکیان با اشاره به پیوندهای تاریخی، فرهنگی و تمدنی میان کشورهای منطقه، پیشنهاد تشکیل فرمت «کشورهای مستقل مشترک‌المنافع + ایران» یا همانCIS+1را ارائه کرد. هدف از این پیشنهاد، ایجاد سازوکاری منعطف و موثر برای گفت‌وگو و گسترش همکاری‌ها در بخش‌های مختلف است. حوزه‌های کلیدی این همکاری‌ها عبارتند از:
- ترانزیت، تجارت و انرژی
- معدن و سرمایه‌گذاری
- فناوری و ارتباطات علمی و فرهنگی
- آب، محیط‌زیست و گردشگری
گذار از امنیت تهدیدمحور به امنیت مبتنی بر اعتماد
رئیس‌جمهور ایران در پایان سخنانش، دیدگاه جدیدی را برای روابط منطقه‌ای مطرح کرد. او هشدار داد که کشورهای منطقه نباید میان انزوا یا وابستگی تک‌جانبه انتخاب کنند، بلکه باید به سمت «وابستگی متقابل» حرکت کنند تا استقلال ملی هر کشور حفظ شود و همزمان از مزایای جغرافیای مشترک بهره‌مند گردند. پزشکیان خواستار جایگزینی امنیت مبتنی بر تهدید با امنیتی شد که بر پایه اعتماد و منافع مشترک استوار باشد تا به جای گسست، اتصال برقرار شود.