فرسودگی ماشینآلات؛ زنجیره‌ای از ناکارآمدی
وحید اسلامیان، رئیس هیات مدیره انجمن مس ایران، فرسودگی تجهیزات معدنی را یکی از جدی‌ترین موانع پیش روی معدن‌کاران دانست. بسیاری از این ماشینآلات بیش از ۱۵ تا ۲۰ سال عمر کرده‌اند و جایگزینی آن‌ها دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی حیاتی برای بقای عملیات است.
این وضعیت تنها به کاهش کارایی محدود نمی‌شود. تجهیزات فرسوده علاوه بر هزینه‌های بالای نگهداری، توان لازم برای فعالیت مستمر در معادن را ندارند. این مسئله به‌طور مستقیم زنجیره‌ای از مشکلات را در زمینه تأمین قطعات یدکی و مصرف سوخت به دنبال داشته است.
بحران نهاده‌ها؛ از مواد ناریه تا اسید سولفوریک
تأمین مواد ناریه و اسید سولفوریک، دو نقطه ضعف دیگر در زنجیره تولید مس است. کمبود مواد ناریه مستقیماً بر زمان عملیات اثر می‌گذارد. تفاوت زمانی در این بخش بسیار تکان‌دهنده است؛ عملیاتی که در صورت دسترسی به مواد ناریه و انجام انفجار در چند ساعت به پایان می‌رسد، در شرایط فعلی ممکن است تا یک ماه زمان ببرد.
در کنار آن، معادنی که دارای ذخایر اکسیدی هستند، برای فرآوری به اسید سولفوریک وابسته‌اند. کمبود این ماده شیمیایی در حال حاضر مانع از پیشرفت بهینه فرآیندهای استخراج در این معادن شده و روند تولید را کند کرده است.
هدف یک میلیون تنی؛ جایگزینی برای نفت
صنعت مس برای تحقق اهداف پیش‌بینی‌شده در برنامه هفتم توسعه، باید چشم‌انداز تولید کاتد مس را به ۸۰۰ هزار تا یک میلیون تن برساند. دستیابی به این رقم تنها به معنای ارتقای جایگاه بین‌المللی ایران نیست، بلکه راهکاری است برای اینکه صنعت معدن بتواند بخشی از منابع ارزی حاصل از نفت را جبران کند.
با این حال، فاصله موجود میان وضعیت فعلی و اهداف توسعه‌ای، نتیجه مستقیم محدودیت‌های زیرساختی است. خلاصه چالش‌ها و اهداف این صنعت را می‌توان در موارد زیر بررسی کرد:
- تولید هدف:رسیدن به ۸۰۰ هزار تا یک میلیون تن کاتد مس.
- راهبرد ارزی:کاهش وابستگی به نفت از طریق ارتقای صادرات مس.
- موانع عملیاتی:فرسودگی ماشینآلات (۲۰ سال و بیشتر)، کمبود مواد ناریه و نایابی اسید سولفوریک.