تحریف تاریخ از یونان باستان تا عصر ترامپ
اسماعیل بقایی در واکنش به سخنرانی مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا در آتن (روز چهارشنبه ۱۵ مهر/۷ اکتبر)، رویکرد او در بازخوانی تاریخ را انحرافی توصیف کرد. او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که روبیو تلاش کرده تاریخ غرب را از یونان باستان تا آمریکای دوران ترامپ به خطی مستقیم و یکپارچه تبدیل کند. به باور بقایی، این اقدام در واقع درهم‌آمیختن ناشیانه مفاهیمی چون مسیحیت، اروپا و آمریکا برای توجیه سیاست ارعاب و زور است.
سخنگوی وزارت خارجه تأکید کرد آمریکا به جای استفاده از زبان صریح «قلدری»، اکنون تلاش می‌کند سیاست‌های خود را زیر پوششی از «فلسفه تاریخ» و با استفاده از نمادهای فرهنگی توجیه کند.
توموس؛ میان ستایش قدرت و نقد تکبر
بقایی به طور مشخص به استفاده روبیو از مفهوم یونانی «توموس» اشاره کرد. او معتقد است روبیو این مفهوم را از زمینه فلسفی‌اش جدا کرده تا آن را به ستایش قدرت و اراده ملی تبدیل کند. اما از دیدگاه بقایی، روبیو نیمی از حقیقت یونان باستان را حذف کرده است؛ همان نیمه‌ای که یونان را نه فقط صحنه نمایش شکوه، بلکه زادگاه نقد قدرت و تراژدی تکبر می‌داند.
، بقایی به موارد زیر به عنوان نمادهای نقد قدرت در تاریخ یونان اشاره کرد:
- اسطوره تروا و ایلیاد هومر:به عنوان زادگاه تراژدی تکبر و تجاوز.
- تاریخ جنگ پلوپونزی توسیدید:به عنوان منبع نقد قدرت.
- جمهوری افلاطون و سیاست ارسطو:به عنوان زیربنای فلسفه سیاسی.
- آثار سوفوکل (آنتیگونه و اودیپ شهریار):به عنوان پرسش از حدود مسئولیت انسان و قدرت.
از فلسفه تاریخ تا تقدیس قدرت
سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد که آنچه روبیو عرضه می‌کند، فلسفه تاریخ نیست، بلکه نسخه‌ای دستکاری‌شده برای برساختن یک اسطوره سیاسی است. هدف از این تقلای عامدانه این است که سیاست‌های جنگ‌طلبانه امروز دولت آمریکا «اجتناب‌ناپذیر» و از نظر تاریخی «مقدر» به نظر برسد.
بقایی هشدار داد وقتی تاریخ به ابزاری برای مشروعیت‌بخشی به قدرت تبدیل شود، دیگر هدف «فهم گذشته» نیست، بلکه هدف نهایی «تقدیس قدرت» فی‌نفسه است. او در پایان به مفهوم «آپوتئوز جنگ» (The Apotheosis of War) اشاره کرد تا نشان دهد چگونه این رویکردها به سمت تقدس بخشیدن به جنگ پیش می‌روند.