کالبدشکافی اعداد شهریور
مرکز آمار ایران در تازه‌ترین گزارش خود، سه شاخص کلیدی را برای ماه شهریور منتشر کرد. تورم ماهانه ۴.۲ درصد، تورم نقطه‌به‌نقطه ۸۹.۸ درصد و تورم سالانه ۷۳.۶ درصد است. اما نگاهی به جزئیات نشان می‌دهد فشار واقعی روی سبد کالاهای اساسی متمرکز شده است.
شکاف میان تورم کل و تورم سفره
عددی که بیش از هر چیز جلب توجه می‌کند، نرخ تورم سالانه گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات است که به ۱۰۸.۸ درصد رسیده. این تفاوت فاحش میان تورم کل و تورم خوراکی‌ها نشان می‌دهد که بخش بزرگی از هزینه‌های خانوارها با سرعتی بسیار بیشتر از میانگین کلی افزایش یافته است.
- تورم سالانه کل: ۷۳.۶ درصد
- تورم نقطه‌به‌نقطه: ۸۹.۸ درصد
- تورم خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها: ۱۰۸.۸ درصد
تفاوت میان شاخص‌ها؛ کدام عدد واقعی‌تر است؟
برای درک این گزارش باید تفاوت میان تورم سالانه و نقطه‌به‌نقطه را دانست. تورم سالانه (۷۳.۶ درصد)، میانگین قیمت‌های ۱۲ ماه گذشته را با ۱۲ ماه قبل از آن مقایسه می‌کند. در مقابل، تورم نقطه‌به‌نقطه (۸۹.۸ درصد) مستقیماً قیمت‌های شهریور امسال را با شهریور سال گذشته می‌سنجد.
این دو شاخص لزوماً متناقض نیستند، بلکه دو زاویه مختلف از یک حقیقت را نشان می‌دهند. با این حال، برای خانوارهایی که بخش عمده درآمدشان را صرف غذا می‌کنند، این فرمول‌های آماری اهمیت کمتری دارد. آن‌ها تورم را در قیمت گوشت، مرغ، برنج و لبنیات لمس می‌کنند، نه در میانگین‌های ریاضی.
وقتی تورم مواد غذایی از مرز ۱۰۰ درصد می‌گذرد، اعلام تورم کل بدون تفکیک اقلام، تصویری ناقص از فشار معیشتی ارائه می‌دهد. در واقع، فشار هزینه غذا سریع‌تر و شدیدتر از سایر بخش‌ها مثل پوشاک یا حمل‌ونقل حرکت کرده و مستقیماً کیفیت زندگی طبقات مختلف را هدف قرار داده است.