حسن بیک‌محمدلو، عضو سابق هیئت عامل سازمان بنادر و دریانوردی، روز جهانی دریانوردی را فرصتی فراتر از یک پاسداشت ساده برای فعالان این صنعت می‌داند. او معتقد است دریا برای ایران صرفاً یک مسیر تجاری نیست، بلکه یکی از حیاتی‌ترین عرصه‌های قدرت، امنیت و تعاملات بین‌المللی است که باید با نگاهی راهبردی به آن نگریست.
تبدیل سیاست‌های دریامحور به عمل
سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO) برای سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ شعار «از سیاست تا عمل؛ تقویت تعالی دریایی» را برگزیده است. این رویکرد بر ضرورت تبدیل مقررات و تعهدات بین‌المللی به نتایج ملموس تأکید دارد. از دیدگاه بیک‌محمدلو، ایران می‌تواند از این فرصت برای تبدیل سیاست‌های توسعه دریامحور به یک چارچوب اجرایی فعال در سطح جهانی استفاده کند تا حضور کشور در عرصه بین‌المللی اثرگذارتر شود.
سرمایه‌های استراتژیک و ژئوپلیتیک ایران
ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی، ظرفیت‌های گسترده‌ای در اختیار دارد که هر یک می‌تواند به یک اهرم فشار یا فرصت اقتصادی تبدیل شود. دسترسی هم‌زمان به خلیج فارس، دریای عمان و آب‌های آزاد، در کنار قرارگیری در مسیرهای اصلی تجارت جهانی، ایران را در موقعیتی استراتژیک قرار داده است. علاوه بر این، عضویت ایران در سازمان بین‌المللی دریانوردی از سال ۱۹۵۸، یک سرمایه نهادی مهم است که اجازه می‌دهد کشور در نظام حکمرانی دریایی جهان نقش ایفا کند.
تغییر رویکرد از مسائل فنی به منافع ملی
دیپلماسی دریایی در شرایط فعلی باید از حالت سنتی خارج شود. بیک‌محمدلو تأکید می‌کند که ظرفیت‌های سازمان بین‌المللی دریانوردی، کنوانسیون‌ها و سازوکارهای حقوقی نباید صرفاً برای حل مسائل فنی کشتیرانی به کار گرفته شوند. هدف باید تغییر کند و این ابزارها در راستای اهداف کلان‌تر مورد استفاده قرار گیرند.، تمرکز بر محورهای زیر ضروری است:
- صیانت از حقوق و منافع دریایی کشور در سطح بین‌المللی.
- توسعه همکاری‌های منطقه‌ای و تقویت شبکه ارتباطات دریایی.
- کاهش ریسک‌های ناشی از بحران‌های ژئوپلیتیک و درگیری‌های دریایی.
- تقویت جایگاه ایران در معادلات قدرت دریایی منطقه و جهان.
تجربه تحولات سال‌های اخیر نشان می‌دهد که درگیری‌ها و تغییرات ژئوپلیتیک تأثیر مستقیمی بر صنعت کشتیرانی دارند؛ بنابراین، فعالانه کردن دیپلماسی دریایی برای کاهش اثرات منفی این بحران‌ها بر اقتصاد ملی اجتناب‌ناپذیر است.