از ۷ میلیون به ۱۰ میلیون؛ جهش آمار سالمندان
دکتر سیده صالحه مرتضوی، عضو هیات علمی دانشگاه علومپزشکی ایران و رئیس اداره سلامت سالمندان وزارت بهداشت، در آستانه روز جهانی سالمند از تغییرات شتابان ساختار جمعیتی ایران خبر داد. او افزایش طول عمر را در وهله اول دستاوردی در حوزه تکنولوژی و بهداشت میداند، اما تأکید میکند سرعت این تغییر در ایران نگرانکننده است.
بررسی آمارهای رسمی نشان میدهد جمعیت سالمندان (بالای ۶۰ سال) در سالهای اخیر جهش داشته است:
- در سال ۱۳۹۵: حدود ۷ میلیون نفر (۹.۳ درصد جمعیت کشور).
- وضعیت فعلی: عبور از مرز ۱۰ میلیون نفر (حدود ۱۲ درصد جمعیت).
مرتضوی پیشبینی میکند در دهههای آینده این سهم بهشدت افزایش یابد؛ چرا که متولدین دهه ۶۰ شمسی، حدود ۲۵ سال آینده به سن ۶۰ سالگی میرسند و کشور با یک «انفجار جمعیت سالمندی» روبهرو خواهد شد.
تفاوت ایران با جهان؛ مسابقهای با زمان
نکته کلیدی در بحران پیشرو، نه لزوماً تعداد سالمندان، بلکه «سرعت گذار» است. در بسیاری از کشورهای توسعهیافته، دو برابر شدن جمعیت سالمند طی دورههای زمانی طولانی رخ داد و آنها فرصت داشتند سیستمهای خود را بهروز کنند. اما ایران در بازه زمانی بسیار کوتاهتری با این تغییر مواجه شده است.
این شتاب باعث شده پنج رکن حیاتی کشور تحت فشار قرار گیرند:
- نظام سلامت و مراقبتهای پزشکی
- ساختار بیمه سلامت
- سیستم بازنشستگی
- خدمات اجتماعی و حمایتی
- زیرساختهای توانبخشی
کیفیت زندگی و چالش مراقبتهای طولانیمدت
مسئله فقط افزایش تعداد افراد بالای ۶۰ سال نیست؛ بلکه تغییر الگوی نیازهای جامعه است. با بالا رفتن سن، احتمال بروز بیماریهای مزمن، شکنندگی، افت عملکرد و دمانس افزایش مییابد. مرتضوی تأکید کرد که با افزایش تعداد سالمندان ۸۰ سال و بالاتر، نیاز به مراقبتهای مستمر و طولانیمدت به یکی از اولویتهای اصلی نظام بهداشت تبدیل میشود. سؤال اصلی اکنون این است که چه تعداد از این جمعیت، به مراقبتهای تخصصی و حمایتی نیاز خواهند داشت و کشور تا چه حد برای این حجم از نیاز آماده است.