شروعی دشوار در کوچه‌باغ‌های تهران
ریشه‌های علاقه حسین دهلوی به موسیقی به دوران کودکی‌اش در تهران بازمی‌گردد. او در خانواده‌ای هنرمند رشد کرد؛ پدرش معزالدین دهلوی، از شاگردان برجسته علی‌اکبر شهنازی بود و با نواختن تار امرار معاش می‌کرد. آموزش موسیقی برای دهلوی از سنین بسیار پایین آغاز شد. او روایت می‌کند در پنج سالگی پدرش تاری کوچک به او داد تا بنوازد، اما در آن دوران سیستم آموزشی منظمی مانند «ارف» وجود نداشت. دشواری نواختن در آن سن باعث شد دهلوی به پدرش بگوید این کار سخت است و آموزش‌های اولیه متوقف شود.
تغییر ساز و بازگشت به دنیای نت‌ها
اشتیاق دهلوی به موسیقی با یک اتفاق ساده در نه‌سالگی دوباره زنده شد. صدای ویلن یکی از همسایگان، او را مجذوب کرد. دهلوی هر آنچه همسایه‌اش می‌نواخت را یاد گرفت و تمرین کرد. این اتفاق باعث شد پدرش متوجه علاقه دوباره پسرش شود و آموزش‌های تخصصی را دوباره به عهده بگیرد.
گذار از تکنوازی به موسیقی جمعی
دهلوی در مسیر رشد هنری خود نزد استادانی چون ابوالحسن صبا، حسین ناصحی و توماس کریستین داوید آموزش دید. او با نگاهی تحلیلی دریافت که هنر نباید از تغییرات اجتماعی جدا باشد. او معتقد بود ساختار موسیقی در سال‌های سخت دهه ۱۳۲۰ با دوران آقا میرزا عبدالله تفاوت بنیادین دارد. از نظر او، تکنوازی دیگر پاسخگوی نیازهای جامعه نبود و موسیقی ایرانی باید به سمتی برود که «جمعی» شود.
میراث ماندگار: از سبک‌بال تا سنتور کروماتیک
این اندیشه‌ها دهلوی را به سمت رهبری ارکستر صبا و ریاست هنرستان موسیقی ملی سوق داد. او تلاش کرد ملودی‌های اصیل ایرانی را با فرم‌های کلاسیک ارکسترال پیوند بزند. دستاوردهای او تنها به رهبری محدود نشد، بلکه نوآوری‌های فنی او مسیر را برای نسل‌های بعدی هموار کرد.
- خلق آثار ماندگاری همچون قطعه «سبک‌بال» و باله «بیژن و منیژه».
- تدوین متد آموزشی تمبک برای استانداردسازی آموزش این ساز.
- ساخت سنتور کروماتیک برای گسترش امکانات نواختنی این ساز ایرانی.