دو روی سکه در وزارت میراث فرهنگی
ماجرای این ساختمان در خیابان سعدی زمانی جنجالی شد که احتمال تخریب آن برای احداث سازه‌ای ۱۲ طبقه مطرح گشت. در حالی که ادارهکل میراث فرهنگی استان تهران صراحتاً اعلام کرده هیچ مجوزی برای تخریب این بنا یا تایید طرح معماری ساختمان جدید صادر نکرده است، نامه‌ای از ادارهکل ثبت و حریم وزارت میراث فرهنگی روایت متفاوتی دارد.
برخلاف موضع ادارهکل استانی، ادارهکل ثبت و حریم این ساختمان را «فاقد ارزش تاریخی-فرهنگی» تشخیص داده است. این نهاد با استناد به مفهومی تحت عنوان «ایجاد حقوق مکتسبه برای مالک»، تمدید پروانه شهرسازی و تخریب و نوسازی بنا را بلامانع دانسته است.
معمای «حقوق مکتسبه» و پروانه سال ۹۲
بسیاری از فعالان حوزه میراث فرهنگی را این پرسش به چالش کشیده است که چرا بنایی که پیش‌تر واجد ارزش شناخته می‌شد، اکنون فاقد ارزش اعلام شده است. نقطه حساس این پرونده، استناد به حقوق مکتسبه است؛ حقی که ظاهراً بر اساس پروانه‌ای صادر شده در سال ۱۳۹۲ احراز شده و اکنون پس از گذشت بیش از یک دهه، مسیر تخریب بنا را هموار کرده است.
نیاز به معیارهای شفاف در ارزش‌گذاری
وحید شهاب، پژوهشگر و کنشگر میراث فرهنگی تهران، در تحلیل این تناقض تاکید می‌کند که بحث نباید صرفاً به داشتن یا نداشتن مجوز تخریب محدود شود. او می‌پرسد بر چه مبنایی و با چه مستنداتی نظر قبلی درباره ارزش بنا تغییر کرده است؟
شهاب معتقد است برای جلوگیری از چنین ابهاماتی، باید موارد زیر رعایت شود:
- تعریف مولفه‌های دقیق، قانونی و غیرقابل تفسیر برای ارزش‌گذاری بناها.
- شفاف‌سازی اینکه کدام نهاد تشخیص نادرستی داده است.
- در اختیار قرار دادن تمامی معیارها و شناسایی بناهای ارزشمند برای عموم مردم، مطابق با قانون مرمت و احیا.
این پرونده اکنون به نمادی از تضادهای اداری در مدیریت میراث شهری تبدیل شده است که نتیجه آن می‌تواند حذف یک اثر معماری از حافظه تاریخی خیابان سعدی باشد.