تفاوت گونههای فیروزه؛ از عجمی تا شجری
سنگهای استخراج شده از این منطقه در گونههای مختلفی یافت میشوند که هر کدام کاربرد و ارزش متفاوتی دارند. فیروزه «عجمی» به دلیل رنگ آبی یکدست و نبود رگههای تیره، گرانترین و ارزشمندترین گونه محسوب میشود. در مقابل، فیروزه «شجری» با رگههای مشکی یا قهوهای ظاهر متفاوتی دارد و بیشتر در تولیدات هنری و صنایع دستی به کار میرود.
زنجیره ارزش و چالش خامفروشی
زمانی که سنگ به صورت خام از شهرستان خارج میشود، ارزش افزوده حاصل از تراش، طراحی و برندسازی به جای سرمایهگذاران محلی، نصیب کارگاههای خارج از استان میشود. سمیه طبسی، معدنشناس و کارشناس اقتصاد معادن، این وضعیت را یکی از اصلیترین مشکلات صنعت فیروزه میداند.
او برای تکمیل زنجیره ارزش در این منطقه، راهکارهای زیر را پیشنهاد میدهد:
- ایجاد شهرک تخصصی فیروزهتراشی برای متمرکز کردن استخراج، تراش و عرضه محصول.
- راهاندازی آزمایشگاههای کنترل کیفیت برای مقابله با تقلب.
- صدور شناسنامه رسمی برای سنگهای استخراجشده جهت افزایش اعتماد خریداران.
تبدیل معدن به مقصد گردشگری
پتانسیل این منطقه فراتر از استخراج صنعتی است. رضا یوسفی، فعال حوزه گردشگری، معتقد است فیروزه میتواند به قطب گردشگری صنعتی تبدیل شود. او پیشنهاد میکند با ایجاد زیرساختهای ایمنی و بازدیدگاهی، گردشگران بتوانند تمام مراحل تبدیل سنگ خام به زیورآلات را از نزدیک مشاهده کنند.
توسعه این ظرفیت نیازمند اجرای برنامههای زیر است:
- احداث موزه و نمایشگاه تخصصی آثار فیروزه.
- توسعه زیرساختهای اقامتی و خدمات گردشگری در محدوده معدن.
- آموزش نیروی متخصص برای مدیریت بازدیدها و خدمات راهنمایی.
کارشناسان هشدار میدهند که تداوم خامفروشی، مانع اصلی بهرهمندی از ارزش اقتصادی این ذخیره تاریخی است و تنها با توسعه فرآوری و ایجاد استانداردهای مشخص میتوان این گنجینه ۷ هزار ساله را به رونق اقتصادی منطقه تبدیل کرد.