بررسی آمارهای تولید صنعت خودرو در بازه زمانی سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ نشان می‌دهد ترکیب تولید در کشور دستخوش تغییرات گسترده‌ای شده است. خودروسازان خصوصی که در سال‌های گذشته موفق شده بودند جایگاه خود را در بازار تقویت کنند، در سال ۱۴۰۴ با افت محسوسی در تیراژ تولید مواجه شدند.
تولید خودرو در سال ۱۴۰۴؛ سقوط سهم خصوصی‌ها
داده‌های آماری حاکی از کاهش کل تولید خودرو در کشور است. مجموع تولید در سال ۱۴۰۳ حدود یک میلیون و ۱۲۱ هزار دستگاه ثبت شده بود، اما این رقم در سال ۱۴۰۴ به ۹۹۶ هزار دستگاه رسید. بیشترین ضربه این کاهش تولید متوجه بخش خصوصی بوده است.
تولید خودروسازان خصوصی از حدود ۲۹۵ هزار دستگاه در سال ۱۴۰۳ به نزدیک ۱۸۱ هزار دستگاه در سال ۱۴۰۴ سقوط کرد. این کاهش تولید باعث شد سهم بخش خصوصی از کل تولید خودرو که در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۶ درصد بود، در سال ۱۴۰۴ به ۱۸ درصد برسد؛ یعنی در عرض یک سال، سهم این بخش ۸ واحد درصد کاهش یافته است.
توزیع تولید میان بازیگران اصلی صنعت
اگرچه تولید کل صنعت خودرو کاهش یافته، اما شدت این افت در بخش خصوصی بسیار بیشتر از میانگین کل صنعت بوده است. در مقابل، ایران‌خودرو توانست روند صعودی را حفظ کند و تولید خود را در سال ۱۴۰۴ به حدود ۵۲۵ هزار دستگاه برساند.
وضعیت تولید بازیگران اصلی در سال ۱۴۰۴ به شرح زیر است:
- ایران‌خودرو:حدود ۵۲۵ هزار دستگاه (افزایشی نسبت به سال قبل)
- سایپا:حدود ۲۱۰ هزار دستگاه
- خودروسازان خصوصی:حدود ۱۸۱ هزار دستگاه
افزایش تولید ایران‌خودرو تا حدی توانست خلأ ناشی از افت سایر بخش‌ها را پر کند، اما کاهش تولید سایپا و به‌ویژه سقوط تیراژ خصوصی‌ها باعث شد مجموع تولید سالانه کشور به زیر مرز یک میلیون دستگاه سقوط کند.
مسیر صعود و سقوط خصوصی‌ها در یک دهه
نگاهی به روند تاریخی تولید نشان می‌دهد که خودروسازان خصوصی در نیمه دوم دهه ۱۳۹۰ فعالیت محدودی داشتند، اما با آغاز دهه ۱۴۰۰ شتاب گرفتند. رشد تولید این بخش از حدود ۹۶ هزار دستگاه در سال ۱۴۰۰ به بیش از ۱۹۰ هزار دستگاه در سال ۱۴۰۱ رسید و در سال‌های بعد از آن، تولید این گروه بین ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار دستگاه نوسان داشت؛ اما این روند صعودی در سال ۱۴۰۴ متوقف شد و جایگاه آن‌ها در زنجیره تولید کشور تضعیف گشت.