تغییر محورهای امنیتی ریاض
عربستان سعودی به این نتیجه رسیده است که شورای همکاری خلیج فارس، که بر پایه دفاع و همکاریهای امنیتی شکل گرفته بود، پس از انقلاب اسلامی دیگر نمیتواند ابزاری کارآمد برای پیشبرد اهداف این کشور باشد. ریاض برای پر کردن این خلأ امنیتی، محورهای جدیدی را هدف قرار داده و دست نیاز خود را به سمت پاکستان و ترکیه دراز کرده است.
در کنار این تحرکات، عربستان به دنبال تقویت همکاریها با مصریها است. همچنین گزارشهایی منتشر شده که حاکی از استفاده پنهانی ریاض از خلبانهای اسرائیلی برای تامین نیازهای دفاعیاش است.
کاهش اولویت حمایتهای واشنگتن
تغییر آرایش بازیگران در منطقه تنها به تصمیمات عربستان برنمیگردد، بلکه واشنگتن نیز اولویتهایش را تغییر داده است. حمایت از متحدان منطقهای دیگر در صدر اولویتهای دولت آمریکا قرار ندارد و تا حد زیادی کنار گذاشته شده است.
آمریکاییها طی چهار دهه گذشته، نقش حامی امنیت این کشورها را ایفا کردند، اما این حمایتها اساساً جنبه تجاری داشت. پنتاگون از طریق روشهای زیر، منافع مالی هنگفتی کسب میکرد:
- فروش گسترده تسلیحات پیشرفته به کشورهای منطقه.
- انعقاد قراردادهای مالی کلان برای تامین امنیت.
- دریافت مبالغ هنگفت به عنوان هزینه برگزاری مانورهای نظامی در خلیج فارس.
محدودیتهای فعلی پنتاگون در منطقه
حملات به پایگاههای آمریکایی، نیروهای این کشور را به عقب رانده است. انتقال نیروها به اردن و آلمان و برنامهریزی برای استقرار برخی هواپیماها در بلغارستان نشان میدهد که آمریکا اکنون توان حضور مستقیم در منطقه را ندارد و ترجیح میدهد از مداخلات مستقیم دوری کند.
با این حال، واشنگتن همچنان از مسیرهای غیرمستقیم فعال است. ارسال سلاحهای پیشرفته به اسرائیل و عربستان و اعزام مستشاران نظامی در جریان درگیریهای اخیر، گویای تلاش آمریکا برای حفظ نفوذ بدون پذیرفتن هزینههای مستقیم حضور نظامی است.