زنجیره تولید خودرو از نقاطی ضربه میخورد که معمولاً در معرض دید نیست. نه سالنهای مونتاژ و نه نمایشگاهها، بلکه انبار قطعهسازان و مسیر تأمین مواد اولیه است که امروز بحرانیترین نقطه تولید است. هر خودرویی که روی خط تولید قرار میگیرد، حاصل مجموعهای از فولاد، آلومینیوم، مس، پلیمر، مواد شیمیایی و قطعات الکترونیکی است و هر گسست در تأمین هر یک از این حلقهها، بلافاصله در کارخانه خودروساز نمایان میشود.
گره ارزی و وابستگی قطعات داخلی به واردات
فعالان صنعت قطعهسازی تأکید دارند که مشکل تأمین ارز همچنان یکی از اصلیترین موانع تولید است. نایبرئیس انجمن قطعهسازان خودرو در شهریورماه امسال به طولانیشدن فرآیند تخصیص ارز برای مواد اولیه اشاره کرد و از معطلماندن پروندههای ارزی خبر داد.
نکته کلیدی اینجاست که برچسب «تولید داخل» روی بسیاری از قطعات، لزوماً به معنای استقلال کامل نیست. بسیاری از این قطعات برای تأمین مواد اولیه، تجهیزات و مواد شیمیایی یا اجزای میانی خود، همچنان به واردات وابسته هستند و هرگونه اختلال در تخصیص ارز، کل فرآیند تولید را متوقف میکند.
جهش قیمت نهادهها؛ از ورق تا پلیمر
فشار بر تولیدکنندگان تنها به ارز محدود نمیشود. بررسی روند قیمت مواد اولیه در یک سال گذشته نشان میدهد هزینههای تولید از چندین مسیر بهطور همزمان افزایش یافته است. بر اساس گزارش خردادماه خبرگزاری تسنیم، قیمت بسیاری از نهادههای اصلی در فاصله خرداد ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵ افزایش چشمگیری داشته است.
- ورق فولادی و آلومینیوم
- پلیمرها و مواد پلاستیکی
- مواد شیمیایی و قطعات الکترونیکی
در برخی از این اقلام، قیمتها حتی بیش از پنج برابر شده است. این حجم از افزایش هزینه را نمیتوان در حسابداری داخلی یک قطعهساز مهار کرد، چرا که هزینه هر قطعه مستقیماً روی بهای تمامشده خودروی نهایی اثر میگذارد.
تأثیر مستقیم بر قیمت کارخانه
بدنه خودرو روشنترین نمونه برای درک این زنجیره است. قیمت ورق فولادی را نمیتوان جدا از قیمت نهایی خودرو تصور کرد؛ هر تغییری در قیمت ورق، هزینه پرسکاری، قطعات بدنه و شاسی را تغییر میدهد. به همین ترتیب، نوسانات قیمت آلومینیوم مستقیماً روی قطعات موتور، سیستمهای حرارتی و رینگها اثر میگذارد و در نهایت، قیمت خودرو را از همان لحظه خروج از کارخانه تغییر میدهد.