مسعود پزشکیان در اظهاراتی که در قالب یک ویدئو منتشر شده است، به تفاوتهای بنیادین تمدنی میان ایران و ایالات متحده اشاره کرد. او با تأکید بر غنای فرهنگی و تاریخی ایران، بر این باور است که این کشور از سرمایهای تمدنی برخوردار است که در کشورهای نوپدید، بهویژه آمریکا، یافت نمیشود.
مقایسه میراث تاریخی ایران و آمریکا
رئیسجمهور ایران در این سخنرانی مدعی شد که ایران بالغ بر یک میلیون اثر تاریخی در سراسر خاک خود دارد. او با طرح یک پرسش تأملی، وضعیت میراث تاریخی ایالات متحده را در برابر این حجم از آثار تمدنی قرار داد و پرسید که آمریکا در مقابل این گنجینه تاریخی، چه دارایی تمدنی دارد.
این اظهارات نشاندهنده رویکردی است که در آن تاریخ و آثار باستانی نه تنها به عنوان یادگاران گذشته، بلکه به عنوان ابزاری برای تبیین جایگاه ملی و تمدنی ایران در سطح جهانی دیده میشود. در واقع، تمرکز بر تعداد آثار تاریخی، تلاشی برای برجسته کردن تفاوت میان یک تمدن که هزاران سال قدمت دارد و کشوری که در دوران مدرن شکل گرفته است.
جایگاه تاریخ در گفتمان سیاسی
استناد به آثار تاریخی در سخنرانیهای سیاسی، معمولاً با هدف تقویت هویت ملی و ایجاد توازن در برابر قدرتهای اقتصادی و نظامی مدرن صورت میگیرد. وقتی صحبت از یک میلیون اثر تاریخی میشود، هدف اشاره به گستردگی جغرافیایی و زمانی تمدن ایرانی است که در هر گوشه از این سرزمین ردپایی از آن باقی مانده است.
این نوع مقایسهها بر چند محور اساسی استوار است:
- تضاد میان «تمدنهای باستانی» و «دولتهای مدرن».
- استفاده از میراث فرهنگی به عنوان قدرت نرم در عرصه بینالمللی.
- تأکید بر ریشههای عمیق اجتماعی و فرهنگی برای تقویت اعتماد به نفس ملی.
در نهایت، این سخنان رئیسجمهور یادآور این نکته است که از دیدگاه مقامات ایران، تمدن و تاریخ، برتریهایی ایجاد میکند که با معیارهای مادی و مدرن قابل سنجش نیست.