سهم ۱۰ درصدی موتورسیکلتها در آلودگی تهران
آلودگی هوای پایتخت تنها نتیجه فعالیت صنایع یا خودروهای سواری نیست. احمد طاهری، رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست، صراحتاً اشاره میکند که موتورسیکلتها حدود ۱۰ درصد از ذرات آلاینده هوای تهران را تولید میکنند. این رقم در نگاه اول شاید کوچک به نظر برسد، اما وقتی با حجم ناوگان تطبیق یابد، ابعاد بحران روشنتر میشود.
بزرگترین چالش در این میان، وضعیت فیزیکی این وسایل نقلیه است. طبق اعلام پلیس راهور، حدود ۹۰ درصد از ناوگان موتورسیکلت کشور فرسوده شده است. در چنین وضعیتی، معاینه فنی که قرار بود ابزاری برای کنترل ایمنی و آلایندگی باشد، به دلیل ضعف در نظارت و فرسودگی شدید بدنه ناوگان، کارکرد واقعی خود را از دست داده است.
زنجیره شکست؛ از شناسایی تا نظارت
ساماندهی موتورسیکلتها را نمیشود تنها با یک دستورالعمل اداری یا اجرای مقطعی طرحهای نوسازی حل کرد. مسئله اصلی، یک زنجیره متصل از مشکلات است که هر حلقه آن بر حلقه دیگر اثر میگذارد:
- عدم شناسایی دقیق و تعیین تکلیف موتورسیکلتهای قدیمی.
- توان اقتصادی پایین مالکان برای نوسازی یا تعمیرات اساسی.
- ضعف زیرساختهای نظارتی بر تردد وسایل نقلیه غیرمجاز.
- ناکارآمدی سیستم معاینه فنی در مواجهه با حجم بالای ناوگان فرسوده.
راهکار جایگزین: تمرکز بر ناوگان پرپیمایش
اسقاط یکباره ۹۰ درصد ناوگان موتورسیکلتها در گام نخست ممکن نیست و با واقعیتهای اقتصادی همخوانی ندارد. به همین دلیل، سازمان حفاظت محیط زیست پیشنهاد میکند تمرکز بر بخش «پرپیمایش» معطوف شود. این بخش عمدتاً شامل موتورسیکلتهایی است که در پلتفرمهای اینترنتی و خدمات حملونقل بار و مسافر فعالیت میکنند.
طاهری تأکید میکند که با توجه به ناترازی سوخت و فشارهای ارزی، برقیسازی تنها مسیر منطقی برای نوسازی این بخش از ناوگان است. جایگزینی موتورهای بنزینی پرپیمایش با مدلهای برقی میتواند فشار آلودگی را در نقاط شلوغ شهری کاهش دهد و هزینههای فرصت را به حداقل برساند.