فراتر از بستهبندی؛ چرا اصالت ظاهری کافی نیست؟
فروش واکسن در فضای مجازی یا مطبهایی که مجوز عرضه ندارند، صرفاً یک تخلف تجاری ساده نیست. فرشته خوشخو، سرپرست دفتر حقوقی سازمان غذا و دارو، تأکید میکند که فرآوردههای سلامت تابع مقررات اختصاصی هستند. در این بازار، صرف وجود محصول با بستهبندی شناساییشده برای عرضه قانونی کافی نیست؛ بلکه کل فرآیند تأمین، توزیع و نگهداری باید در چارچوب ضوابط مراجع ذیصلاح باشد.
عرضه این محصولات خارج از مجاری رسمی، مسئولیتهای قانونی سنگینی را متوجه تمامی اشخاص دخیل در زنجیره تأمین، توزیع یا فروش میکند. در واقع، هیچ معاملهای در فضای مجازی یا محیطهای غیرمجاز، حق قانونی برای عرضهکننده ایجاد نمیکند و ادعای دسترسی به واکسن، جایگزین مجوزهای رسمی نمیشود.
ریسک زنجیره سرد و ابهام در کیفیت
یکی از حساسترین بخشهای توزیع واکسن، رعایت «زنجیره سرد» است. واکسنها برای حفظ اثرگذاری و کیفیت، باید در دمای مشخصی نگهداری و حمل شوند. وقتی فرآوردهای از شبکه رسمی خارج میشود، مستندات مربوط به شرایط حمل و نگهداری از بین میرود. مصرفکننده در این حالت هیچ تضمینی ندارد که واکسن در مسیر توزیع، دچار تغییرات دمایی نشده باشد.
همین موضوع باعث میشود حتی اگر اصالت ظاهری واکسن مورد تردید نباشد، کیفیت نهایی آن با ابهام جدی مواجه شود. بنابراین، استناد به «اصل بودن» یک محصول برای توجیه عرضه آن در هر مکان یا از هر مسیری، از نظر حقوقی و بهداشتی پذیرفته نیست.
سلب حقوق مصرفکننده در بازارهای موازی
فروش واکسن آنفلوانزا با قیمتهای بالا در برخی صفحات مجازی و مطبها، علاوه بر تخلفات مذکور، حقوق اساسی مصرفکننده را سلب میکند. هر فردی که محصولی بهداشتی خریداری میکند، باید بتواند از موارد زیر اطمینان حاصل کند:
- اصالت و منشأ تأمین دقیق فرآورده
- رعایت دقیق شرایط نگهداری و دمای زنجیره سرد
- مجاز بودن مرکز عرضه و داشتن مجوزهای بهداشتی
عرضه خارج از شبکه رسمی، احراز این موارد را برای خریدار دشوار یا حتی غیرممکن میکند و در نهایت، سلامت جامعه را در معرض ریسک قرار میدهد.