مبادله مگاتنها با مگاواتها
بین سالهای ۱۹۹۵ تا ۲۰۱۳، برنامهای موسوم به «از مگاتنها تا مگاواتها» (Megatons to Megawatts) مسیر جدیدی را در روابط هستهای روسیه و آمریکا گشود. در این بازه زمانی، اورانیوم استخراجشده از حدود ۲۰ هزار کلاهک هستهای شوروی، تأمینکننده تا ۱۰ درصد از برق مصرفی ایالات متحده شد. این برنامه ۱۲ میلیارد دلاری توانست ۵۰۰ تن اورانیوم با درجه تسلیحاتی را به اورانیوم کمغنیشده (LEU) تبدیل کند تا در رآکتورهای هستهای آمریکا مورد استفاده قرار گیرد.
این فرآیند در چهار مرکز غنیسازی در روسیه آغاز میشد و سپس محمولهها برای مراحل نهایی به تأسیسات «پادوکا» در ایالت کنتاکی منتقل میگشتند. اگرچه این اقدام بیش از یکچهارم ذخایر جهانی اورانیوم تسلیحاتی را از چرخه جنگ خارج کرد، اما برای واشنگتن هزینهای استراتژیک به همراه داشت.
زوال ظرفیت داخلی غنیسازی
اتکای طولانیمدت به روسیه باعث شد ایالات متحده سرمایهگذاری در زیرساختهای غنیسازی داخلی خود را بهشدت کاهش دهد. نتیجه این بیتوجهی، تعطیلی تأسیسات «پادوکا» بود؛ تنها مرکز غنیسازی متعلق به دولت آمریکا که همزمان با پایان برنامه «مگاتنها به مگاواتها» فعالیتهای خود را متوقف کرد.
جنگ نمادین ممنوعیتها در سال ۲۰۲۴
امروز روسیه همچنان بزرگترین تأمینکننده خدمات غنیسازی اورانیوم برای آمریکا است. این وابستگی ساختاری، تناقضی آشکار با سیاستهای اخیر واشنگتن ایجاد کرده است:
- اوت ۲۰۲۴: ایالات متحده واردات اورانیوم با غنای اندک از روسیه را ممنوع کرد.
- نوامبر ۲۰۲۴: مسکو در پاسخ به اقدام واشنگتن، ممنوعیت صادرات این محصول به آمریکا را اعلام کرد.
با وجود این جنجالهای دیپلماتیک، تحلیلها نشان میدهد که هر دو ممنوعیت بیشتر جنبه نمایشی دارند. روسیه در حوزه تأمین سوخت هستهای، اهرم فشاری در دست دارد که احتمالاً بسیار قدرتمندتر از آن است که مقامهای آمریکایی بخواهند به رسمیت بشناسند یا بپذیرند.