جامعه علمی و پژوهشگران میراث فرهنگی کشور امروز با فقدان یکی از اثرگذارترین چهرههای حوزه مردمشناسی روبروست. محمد میرشکرایی بخش بزرگی از حیات حرفهای خود را صرف مطالعه میدانی فرهنگ ایرانی کرد تا پیوند میان انسان و زیستبوم را در قالب آیینها، اسطورهها و سنتهای بومی مستند کند.
دههها پژوهش در قلب فرهنگ عامه
میرشکرایی تنها یک پژوهشگر نبود، بلکه تلاش کرد فرهنگ زنده و جاری جامعه ایرانی را از حالت پراکنده خارج کرده و به موضوعی برای مطالعه نظاممند تبدیل کند. او با رویکردی دقیق، مستندسازی علمی و سیاستگذاری فرهنگی را در اولویت قرار داد تا میراث ناملموس ایران پیش از آنکه در گرداب مدرنیته گم شود، ثبت شود.
بسیاری از آثار او حاصل سالها حضور در محیطهای بومی و گفتگو با مردم است. او با نگاهی جامع، ظرفیتهای مشترک فرهنگی ایران را در سطح منطقهای و بینالمللی تحلیل کرد و ادبیات علمی این حوزه را در ایران غنیتر ساخت.
دوران مدیریت در پژوهشکده مردمشناسی (۱۳۶۸-۱۳۸۶)
بازه زمانی سالهای ۱۳۶۸ تا ۱۳۸۶ برای میراث پژوهشی ایران نقطه عطفی بود. میرشکرایی در دوران مسئولیتش در پژوهشکده مردمشناسی، هدایت طیف گستردهای از مطالعات میدانی را بر عهده داشت. در این سالها، صدها پژوهش میدانی انجام شد و آثار متعددی در زمینه فرهنگ و مردمشناسی منتشر گشت که هنوز هم به عنوان منابع دستاول برای محققان مورد استفاده قرار میگیرد.
دستاوردهای علمی وی را میتوان در محورهای زیر خلاصه کرد:
- تبدیل فرهنگ شفاهی و عامه به مستندات علمی و نظاممند.
- توسعه مطالعات میدانی در نقاط مختلف کشور برای شناسایی میراث ناملموس.
- بررسی نسبت متقابل انسان ایرانی با محیط زیست و طبیعت.
- ارتقای جایگاه مردمشناسی در ساختار سیاستگذاری فرهنگی کشور.