بسیاری از تحلیلگران معتقدند دنیای دیجیتال ما را از یکدیگر دور کرده است. اما پژوهشی ملی روی ۱۵۱۲ بزرگسال آمریکایی در بازه سنی ۳۰ تا ۷۰ سال، ابعاد تازهای از این رابطه را بررسی کرد تا بفهمد دقیقاً چه نوع ارتباطی در فضای مجازی منجر به احساس تنهایی میشود.
تضاد میان آشنایان و غریبهها
یافتههای این مطالعه نشان میدهد ارتباط با افرادی که هرگز در دنیای واقعی دیده نشدهاند، با افزایش گزارشهای مربوط به تنهایی همراه است. به زبان ساده، هرچه تعداد «دوستان مجازی» که در حقیقت غریبهاند بیشتر شود، احتمال احساس انزوا در فرد بالا میرود.
نکته تأملبرانگیز اینجاست که ارتباط با دوستان نزدیک در فضای مجازی، کسانی که فرد پیش از این آنها را در دنیای واقعی شناخته است، اثر محافظتی معناداری در برابر تنهایی نداشت. یعنی صرفاً داشتن رابطهای با دوستان قدیمی در پلتفرمهایی مثل اینستاگرام یا واتساپ، لزوماً باعث نمیشود فرد کمتر احساس تنهایی کند.
کیفیت رابطه؛ مهمتر از ابزار ارتباطی
این تفاوت نشان میدهد که تجربه اجتماعی در فضای مجازی یکپارچه نیست. دنبال کردن دهها غریبه با چت کردن با یک دوست قدیمی، دو تجربه کاملاً متفاوت است. در واقع، مسئله این نیست که ما از شبکههای اجتماعی استفاده میکنیم، بلکه مسئله این است که با چه کسی و با چه کیفیتی در تماس هستیم.
- ارتباط با غریبههای آنلاین: همبستگی مثبت با احساس تنهایی.
- ارتباط با دوستان واقعی در فضای مجازی: نبود اثر محافظتی مشخص در برابر تنهایی.
پرسش درباره علت و معلول
البته محققان هشدار میدهند که نباید در تفسیر این نتایج عجله کرد. از آنجا که این یک مطالعه مشاهدهای است، نمیتوان با قطعیت گفت که ارتباط با غریبهها «باعث» تنهایی میشود. احتمال دارد افرادی که از پیش احساس تنهایی میکنند، بیشتر به سمت برقراری ارتباط با افراد ناشناس در فضای آنلاین سوق داده شوند.
در نهایت، به جای این پرسش ساده که آیا شبکههای اجتماعی خوب هستند یا بد، باید روی این موضوع تمرکز کرد که در این محیطها با چه کسی و برای چه نوع ارتباطی در تماس هستیم تا کیفیت زندگی اجتماعیمان تغییر کند.