2,200 مقاله ایرانی ریترکت شده‌اند؛ همه نویسندگان متخلف نیستند

به گزارش خبرگزاری رکنا، صمد نژادابراهیمی با اشاره به اعتبار علمی و مقالات ریترکت‌شده گفت: بر اساس اصول کمیته اخلاق نشر (COPE)، مفاهیم مختلفی در مورد اعتبار علمی و خطاهای موجود مقالات وجود دارد. یکی از مهم‌ترین این مفاهیم 'سلب اعتبار' یا ریترکشن (ابطال رسمی مقاله به دلیل خطای بزرگ یا سوءرفتار علمی) و 'ابراز نگرانی' (وجود شواهد جدی از دستکاری که نیازمند بررسی است، ولی شواهد آن هنوز قطعی نیست) هستند. وی افزود: در بین 73 هزار مقاله ریترکت‌شده، حدود 2,200 مقاله متعلق به ایران است. این رقم نشان‌دهنده اهمیت بررسی و ارزیابی دقیق مقالات منتشر شده توسط محققان ایرانی است. نژادابراهیمی تاکید کرد که همه مقالات ریترکت‌شده ناشی از تخلف پژوهشی نیستند؛ بلکه دلایل متعددی می‌توانند در این امر دخیل باشند. مدیرکل دفتر سیاستگذاری و برنامه‌ریزی امور پژوهشی وزارت علوم توضیح داد: ممکن است مشکلات زیرساختی، مانند کیفیت پایین تصاویر یا عدم وجود تجهیزات مناسب، منجر به ریترکت شدن مقاله شده باشد. در برخی موارد نیز، سرعت داوری در زمان انتشار مقاله می‌تواند عامل موثر باشد. وی افزود که در این شرایط، پژوهشگر لزوماً مقصر نیست و باید دلایل اصلی سلب اعتبار شدن مقاله را بررسی کرد. نژادابراهیمی همچنین خاطرنشان کرد: این موضوع نیازمند سیاست‌گذاری کارگروه‌های اخلاق در پژوهش دانشگاه‌ها است تا از تکرار این اتفاقات در آینده جلوگیری شود. مقالاتی که سال‌ها پیش منتشر شده‌اند، می‌توانند امروز ریترکت شوند یا برعکس، مقاله‌ای که همین امسال منتشر شده، می‌تواند به دلیل مشکلات جدی، سلب اعتبار پیدا کند. مهم این است که دلایل را بدانیم تا بتوانیم برای آینده برنامه‌ریزی کنیم.