ارتباط مستقیم گامها با عملکرد نورونها
راه رفتن برخلاف ظاهر سادهاش، یکی از پیچیدهترین عملیاتهای مغز است. برای برداشتن هر قدم، چندین بخش از مغز باید در کسری از ثانیه با یکدیگر هماهنگ شوند. دکتر هسیه پینگهسین، جراح مغز و اعصاب در بیمارستان دانشگاه ملی چیائو تونگ تایوان، معتقد است تغییر در شیوه راه رفتن نخستین نشانه هشداردهنده برای طیف گستردهای از بیماریهای عصبی است.
مغز چگونه حرکت را مدیریت میکند؟
برای اینکه فردی بتواند بدونe تزلزل راه برود، زنجیرهای از فرمانهای عصبی در بخشهای مختلف مغز فعال میشود:
- لوب پیشانی:مسئول صدور فرمان اولیه برای برداشتن قدمها است.
- مخچه:مرکز ثقل بدن را لحظهبهلحظه تنظیم میکند تا تعادل حفظ شود.
- لوب آهیانهای:فاصلهها و ابعاد محیط اطراف را تشخیص میدهد.
- قشر پیشپیشانی:به فرد کمک میکند موانع محیطی را شناسایی کرده و از زمین خوردن جلوگیری کند.
هرگونه اختلال در هر یک از این مراکز، بلافاصله بر سرعت و کیفیت حرکت اثر میگذارد و میتواند نشانهای از تخریب بافتهای مغزی باشد.
از کند شدن گامها تا زوال عقل
ناپایداری هنگام راه رفتن در سنین بالا همیشه به معنای ضعف عضلانی نیست. بروز سکتههای کوچک یا پیشرفت بیماریهای تحلیلبرنده دستگاه عصبی مانند پارکینسون و زوال عقل، ابتدا خود را در بخش حرکتی نشان میدهند. در واقع، مغز پیش از آنکه حافظه را به طور کامل از دست بدهد، سیگنالهای خطا را در نحوه تعامل با محیط و حرکت فیزیکی ارسال میکند.
شواهدی از پژوهشهای علمی
دادههای آماری این ارتباط را تایید میکنند. در سال ۲۰۲۳، مطالعهای در مجلهساینتیفیک ریپرتز(Scientific Reports) با بررسی سرعت راه رفتن نزدیک به دو هزار فرد سالمند انجام شد. نتایج این پژوهش نشان داد افرادی که عملکرد شناختی ضعیفتری داشتند، سرعت راه رفتن آنها به طور معناداری کمتر از سایرین بود. این یافتهها ثابت میکند که افت سرعت حرکت، میتواند به عنوان یک ابزار غربالگری زودهنگام برای شناسایی افرادی که در معرض خطر اختلالات شناختی خفیف یا مراحل اولیه دمانس هستند، به کار رود.