تضاد در تقویم افتتاح؛ از شهریور تا دی‌ماه
تکلیف زمان بهره‌برداری از خط آهن چابهار-زاهدان همچنان مبهم است. رئیس‌جمهور پیش‌تر بازه زمانی دوم تا هشتم شهریورماه (هفته دولت) را برای افتتاح این پروژه تعیین کرده بود، اما با گذشت این تاریخ، ریل‌ها همچنان در انتظار قطار هستند. در همین میان، محمدجعفر قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌جمهور، با تأکید بر اولویت توسعه کریدورهای ریلی در دولت چهاردهم، بازه زمانی «۲ ماه آینده» را برای بهره‌برداری اعلام کرد.
اما این عدد با اظهارات محلی هم‌خوانی ندارد. استاندار سیستان و بلوچستان زمان بهره‌برداری از این مسیر ریلی را به دی‌ماه موکول کرده است. این اختلاف در زمان‌بندی، نشان می‌دهد که میان بدنه اجرایی دولت و مدیریت استانی در مورد وضعیت نهایی پروژه هماهنگی دقیقی وجود ندارد.
۱۶ سال انتظار برای ۶۳۴ کیلومتر ریل
ساخت راه‌آهن چابهار-زاهدان از سال ۱۳۹۰ (۱۳۸۹) آغاز شد. هدف از این مسیر، اتصال تنها بندر اقیانوسی ایران به شبکه ریلی داخلی است تا بار来自 سواحل مکران بتواند به سرعت به مرکز، شمال و شمال شرق کشور منتقل شود. با وجود گذشت بیش از یک دهه و نیم، پروژه هنوز در مرحله ریلگذاری قرار دارد.
هوشنگ بازوند، مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور، پیشرفت فیزیکی این خط ۶۳۴ کیلومتری را ۹۲ درصد اعلام کرده است. با این حال، همین میزان پیشرفت مانع از آن شده که پروژه به بهره‌برداری کامل برسد و طبق گفته قائم‌پناه، عملیات اجرایی همچنان در مرحله ریلگذاری است.
چابهار؛ کلید ترانزیت به آسیای مرکزی
اهمیت این خط ریلی را نباید تنها در اتصال یک بندر به شهر زاهدان دانست. این مسیر در واقع شریان حیاتی برای تبدیل ایران به قطب ترانزیتی منطقه است. تحقق این پروژه امکانات زیر را فراهم می‌کند:
- برقراری ارتباط ریلی مستقیم میان سواحل مکران و مناطق مرکزی و شمالی ایران.
- ایجاد ظرفیت برای اتصال ریلی ایران به افغانستان.
- تسهیل مسیر ترانزیتی به کشورهای آسیای مرکزی و روسیه.
- کاهش هزینه‌های انتقال کالا از آب‌های اقیانوسی به بازارهای داخلی و خارجی.
چابهار به دلیل دسترسی مستقیم به اقیانوس هند، نقطه‌ای استراتژیک برای تجارت است و تکمیل شبکه ریلی آن، تکه نهایی پازل توسعه اقتصادی منطقه جنوب شرق کشور محسوب می‌شود.