افشین فرهانچی شامگاه پنجشنبه در گردهمایی خیران سلامت دانشگاه علوم پزشکی شاهرود در استان سمنان، به تحلیل تغییر رویکرد نظام سلامت در ایران پرداخت. او معتقد است با شکلگیری دولتهای مدرن، سلامت بهتدریج به وظیفه حاکمیتی تبدیل شد و این تمرکز بر نقش دولت باعث شد مردم نقش خود را در این زنجیره فراموش کنند. از نظر او، سلامت تنها مسئولیتی بر عهده دولت، دانشگاهها و مدیران نیست، بلکه موضوعی است که تکتک شهروندان در آن سهیم هستند.
خودمراقبتی؛ اولین سد دفاعی در برابر بیماریها
مدیرکل سازمانهای مردمنهاد و خیرین وزارت بهداشت، نخستین مسیر مشارکت مردمی را «خودمراقبتی» دانست. او تأکید کرد که اصلاح سبک زندگی، پیشنیاز هرگونه درمان موفق است. برای تبیین این موضوع، فرهانچی به مدیریت بیماری دیابت اشاره کرد و توضیح داد که مصرف دارو و انسولین یا استفاده از خدمات بیمارستانی، بدون ورزش روزانه و تغییر عادات زندگی، نمیتواند بیماری را بهطور کامل مدیریت کند.
، نقش بیمار در حفظ سلامت خود حیاتی است. بخشی از مسئولیت سلامت باید از دوش سیستم درمانی برداشته شده و به خود مردم سپرده شود تا هر فرد به عنوان فعالترین عضو در روند بهبودی و پیشگیری عمل کند.
سمنها؛ پل ارتباطی دولت و جامعه
دومین محور مشارکت اجتماعی، فعالیت سازمانهای مردمنهاد یا سمنهاست. فرهانچی معتقد است دولت به تنهایی توانایی انجام تمامی آموزشهای لازم، کنترل همهجانبه بیماریها و پیگیری ریزبینانه موضوعات حوزه سلامت را ندارد. در اینجا سمنها به دلیل ویژگیهای زیر اهمیت مییابند:
- نزدیکی ساختاری به مردم و شکلگیری از دل جامعه.
- توانایی بالای سمنها در اعتمادافزایی میان مردم و نظام سلامت.
- سرعت بیشتر در شناسایی نیازهای محلی و اجرای برنامههای آموزشی.
خیران و چالش هزینههای تکنولوژیک سلامت
افشین فرهانچی سومین حلقه نجات نظام سلامت را مشارکت خیران دانست. او اشاره کرد که هزینههای حوزه سلامت به دلیل وابستگی شدید به فناوریهای نوین، بهشدت افزایش یافته است. از سوی دیگر، انتظارات مردم از کیفیت خدمات درمانی نیز رشد کرده است.
او با صراحت اعلام کرد که بودجههای دولتی بهتنهایی پاسخگوی تمامی نیازهای بهداشتی و درمانی کشور نیست. در این فضای محدودیت بودجه، ظرفیتهای خیرین برای تأمین نیازهای ضروری سلامت، بهویژه در مناطق محروم و برای اقشار آسیبپذیر، به یک ضرورت تبدیل شده است.