تغییر اقلیم؛ فراتر از پیشبینیهای هواشناسی
جبارعلی ذاکری در نشست «تابآوری شبکه ریلی در برابر تغییرات اقلیمی» رویکرد جدیدی را برای مدیریت مخاطرات شبکه ریلی پیشنهاد کرد. او تأکید کرد تغییر اقلیم را نباید صرفاً یک موضوع هواشناسی دانست؛ این مسئله ابعاد فنی، اقتصادی و مدیریتی گستردهای دارد که باید از لحظه نخست طراحی مسیر تا مراحل ساخت و بهرهبرداری در نظر گرفته شود.
مدیرعامل راه آهن معتقد است برای افزایش تابآوری شبکه ریلی، کشور باید از ظرفیتهای علمی و تخصص صاحبنظران استفاده کند. هدف از ایجاد همکاری میان سازمان هواشناسی، مراکز علمی و متخصصان ریلی، شناخت دقیقتر مخاطرات و پیشبینی درست آنها برای مدیریت بهینه شبکه است.
نقاط آسیبپذیر و چالشهای جغرافیایی
شبکه ریلی ایران به دلیل گستردگی جغرافیایی، ناگزیر از عبور از مناطقی با شرایط اقلیمی کاملاً متفاوت است. از رشتهکوههای بلند و دشتها گرفته تا مناطق کویری، هر بخش ویژگیهای خاص خود را دارد و هرگونه بی توجهی به الزامات اقلیمی هر منطقه، ریسکهای عملیاتی را افزایش میدهد.
برخی از مخاطرات طبیعی که میتوانند عملکرد شبکه ریلی را مختل کنند عبارتند از:
- زلزله و رانش زمین
- سیلابهای فصلی و تغییرات شدید دمایی
- فرونشست زمین در مناطق حساس
- جریان ماسههای روان در مناطق کویری
درسهای سخت مسیر کرمان به زاهدان
ذاکری برای تبیین پیامدهای نادیده گرفتن مطالعات اقلیمی، به تجربه مسیر ریلی کرمان-زاهدان اشاره کرد. او توضیح داد که در زمان طراحی این مسیر، مطالعات مربوط به جریان باد و رسوبگذاری انجام شده بود و هشدارهای لازم درباره عبور مسیر از محدوده مخاطرات ماسهای صادر شد.
اما در نهایت، مسیر از منطقهای عبور کرد که اکنون هزینه های هنگفتی را برای نگهداری و مقابله با پیامدهای ماسههای روان به کشور تحمیل میکند. این نمونه عینی نشان میدهد که صرفهجویی یا بیتوجهی در مرحله طراحی، در درازمدت به ضررهای مالی و عملیاتی سنگین منجر میشود.