عراق میان فشار واشنگتن و منافع تهران

خبرآنلاین - تعلیق پرواز شرکت‌های هواپیمایی ایرانی به فرودگاه بغداد، بیش از آنکه تصمیمی محدود در حوزه هوانوردی باشد، نشانه‌ای روشن از ورود روابط ایران و عراق به مرحله‌ای تازه و پرچالش‌تر تحت فشارهای واشنگتن است. به گفته یک مقام عراقی در گفتگو با خبرگزاری فرانسه، این اقدام در آستانه ضرب‌الاجل جدید آمریکا و در راستای تصمیمات وزارت خزانه‌داری این کشور صورت گرفته تا بغداد خود را از خطر تحریم‌های ثانویه مصون نگه دارد. با این حال، باید میان ممنوعیت فعالیت ایرلاین‌های ایرانی در فرودگاه‌های عراق و بسته‌شدن حریم هوایی عراق به روی هواپیماهای ایرانی تفاوت گذاشت. آنچه تاکنون گزارش شده، تعلیق فعالیت و پذیرش پروازهای ایرلاین‌های ایرانی در فرودگاه بغداد است، نه ممنوعیت کلی عبور هواپیماهای ایرانی از آسمان عراق. حتی درباره نحوه ابلاغ و اجرای تصمیم نیز در ساعات نخست گزارش‌های متفاوتی منتشر شده است. اما اهمیت واقعی این تصمیم در جای دیگری است: چرا عراق، با وجود سطح بالای وابستگی متقابل با ایران، حاضر شده در چنین مقطعی با فشار آمریکا همراه شود؟ از تحریم ایرلاین به محاصره شبکه خدمات علت اصلی این تصمیم، سرایت تهدیدهای تحریمی آمریکا به فرودگاه‌ها و شرکت‌های خدماتیِ طرف قرارداد با ایرلاین‌های ایرانی است تا با درگیر کردن این مجموعه‌ها، پروازهای منطقه‌ای محدود شود. این بدان معناست که بغداد تلاش می‌کند تا از طریق محدود کردن دسترسی هواپیمایی‌های ایرانی به زیرساخت‌های خود، بتواند هزینه‌های ناشی از دور زدن تحریم‌ها را کاهش دهد. در این میان نکته کلیدی در شکنندگی بغداد در برابر فشارهای واشنگتن، وابستگی ساختاری مالی این کشور به آمریکا است. درآمدهای حاصل از فروش نفت عراق به حساب بانک مرکزی این کشور در بانک فدرال‌رزرو نیویورک واریز می‌شود و خزانه‌داری آمریکا ابزار کنترلی موثری بر جریان دلاری عراق دارد. همین اهرم مالی باعث می‌شود که تهدید تحریم‌های ثانویه علیه بانک‌ها، شرکت‌ها و فرودگاه‌های عراقی ارائه‌دهنده خدمات به ایرلاین‌های ایرانی، برای بغداد کاملاً جدی و پرهزینه باشد. بنابراین، تصمیم بغداد را نمی‌توان صرفاً به معنای تغییر موضع سیاسی عراق در قبال ایران دانست، بلکه بخشی از رفتار عراق واکنش به افزایش هزینه اقتصادی و مالی دور زدن تحریم‌های آمریکایی است. این یک بازی حساب‌شده است که نشان‌دهنده تلاش بغداد برای حفظ منافع خود در برابر فشارهای خارجی است.