تحلیلگران، آلبوم‌های تاریخی موزه هنرهای معاصر را اسناد تصویری تاریخ قاجار می‌دانند

در این نشست که همزمان با برپایی نمایشگاه عکس «این صورت باقی» در کتابخانه موزه هنرهای معاصر تهران برگزار گردید، بابک مفیدی، معمار و پژوهشگر و مدیر جلسه، به اهمیت آلبوم‌ها به‌عنوان یک کلیت تاریخی اشاره کرد. وی تاکید داشت که آنچه یک آلبوم را به سندی تاریخی بدل می‌کند، تنها سوژه هر تصویر نیست، بلکه ترتیب تصاویر، شیوه انتخاب و گردآوری آنها، هویت گردآورنده، زمان شکل‌گیری مجموعه و حتی مسیری که آلبوم برای رسیدن به ایران طی کرده است، همگی بخشی از روایت پنهان آن را شکل می‌دهند. Mفیدی همچنین به پیدایش و گسترش عکس‌های «کارت ویزیتی» در اروپا از میانه قرن نوزدهم اشاره کرد و توضیح داد که این تحول عکاسی را از تجربه‌ای شخصی و محدود، به پدیده‌ای اجتماعی و کالایی فرهنگی بدل کرده است. امکان تکثیر گسترده تصاویر زمینه شکل‌گیری فرهنگ خرید، مبادله و گردآوری عکس را فراهم آورد و آلبوم‌ها به محل گردآمدن تصاویری تبدیل شدند که در مسیرهای مختلف میان اروپا، عثمانی، ایران و دیگر نقاط جهان در گردش بودند. به این ترتیب، آلبوم‌های تاریخی می‌توانند ردپایی از شبکه گسترده گردش تصویر و شکل‌گیری نگاه تازه ایرانیان به جهان باشند. رضا شیخ، پژوهشگر تاریخ عکاسی نیز در این نشست با تمرکز بر روش‌شناسی مطالعه آلبوم‌های تاریخی، بر تفاوت اساسی میان خوانش یک عکس منفرد و مطالعه یک آلبوم تاکید کرد. وی تصریح کرد: آلبوم امکان هم‌نشینی تاریخ خرد و تاریخ کلان را فراهم می‌کند زیرا در کنار محتوای هر تصویر، ترتیب قرارگیری عکس‌ها، انتخاب و حذف تصاویر و حتی ویژگی‌های مادی آلبوم نیز می‌تواند اطلاعاتی درباره جامعه، طبقه اجتماعی، سلیقه و شیوه مواجهه مخاطبان با عکاسی در اختیار پژوهشگران قرار دهد. این نشست فرصتی را برای بررسی عمیق‌تر تاریخ ایران از طریق اسناد تصویری فراهم کرد.